Normal Nabız Kaç Olmalı?

Dinlenik nabız, sessizce oturur ya da uzanırken kalbinin bir dakikada kaç kez attığıdır. Vücudunla ilgili kontrol edebileceğin en basit sayılardan biridir ve uykuya, strese, kahveye, hastalığa ve kondisyonuna göre günden güne değişir. Aşağıda sağlık kuruluşlarının yayımladığı normal aralıkları, yaşa göre tabloyu, doğru ölçüm yöntemini ve yüksek ya da düşük nabzın seni ne zaman doktora veya acile göndermesi gerektiğini bulacaksın.

Yetişkinlerde normal nabız kaç olmalı?

Çoğu yetişkin için dinlenikken dakikada 60 ile 100 atım arası normal kabul edilir. Amerikan Kalp Derneği (AHA), ABD Ulusal Tıp Kütüphanesinin sağlık sitesi MedlinePlus ve İngiliz Kalp Vakfı (BHF) aynı aralığı verir. Bu aralık yaşlılar için de geçerlidir: MedlinePlus, 10 yaşından itibaren yaşlılar dâhil herkes için 60–100 atım/dakika yazar.

Asıl istisna iyi antrenmanlı sporculardır. Düzenli dayanıklılık antrenmanı kalbin her atımda daha fazla kan pompalamasını sağlar, bu yüzden dinlenirken daha az atıma ihtiyaç duyar. MedlinePlus iyi antrenmanlı sporcular için dakikada 40–60 atım verir; İngiliz Kalp Vakfı da çok fit ve hareketliysen daha düşük bir nabzın kabul edilebilir olduğunu belirtir.

Aralığın içinde bir sayı her şeyin yolunda olduğunu garanti etmez; aralığın biraz dışında bir sayı da kendiliğinden sorun demek değildir. Kendini nasıl hissettiğin, ritmin düzenli olup olmadığı ve sayının senin olağan değerinden ne kadar farklı olduğu en az sayının kendisi kadar önemlidir.

Yaşa göre normal nabız tablosu

Çocukların nabzı yetişkinlerden hızlıdır; çocuk ne kadar küçükse nabız o kadar yüksektir. Aşağıdaki aralıklar MedlinePlus'tan alınmıştır (Ocak 2025'te gözden geçirilmiş):

Çocuklar için farklı kaynaklar biraz farklı sınırlar yazar. Fleming ve arkadaşlarının The Lancet'te yayımlanan sistematik derlemesi (2011) 143.346 çocuğun verisini birleştirdi: ortanca nabız doğumda 127'den yaklaşık bir aylıkken 145'e çıkıyor, iki yaşına kadar 113'e iniyor. Aynı derleme, çocuklar için yayımlanmış pek çok aralığın ölçülen verilerle iyi örtüşmediğini gösterdi. Yani çocuğunda tablonun dışına düşen tek bir ölçüm, paniğe değil doktora sormaya sebeptir. Telefon kamerasıyla ölçüm yöntemleri çocuklarda doğrulanmadı; çocuğun nabzını elle say ya da bir sağlık çalışanına ölçtür.

Nabzını neler değiştirir?

Nabız hiçbir zaman sabit değildir. Geçici olarak yükselten yaygın etkenler:

• Stres, kaygı ve güçlü duygular; kendi nabzını ölçerken duyduğun hafif heyecan da buna dâhil.
• Kafein, nikotin ve alkol.
• Hastalık, örneğin ateş, ve susuz kalmak.
• Sıcak ve kötü uyku.
• Yakın zamanda yapılan hareket. İngiliz Kalp Vakfı egzersiz sırasında nabzın 100'ü geçmesinin tamamen normal olduğunu vurgular; sadece bu değer dinlenik nabız sayılmaz.

Bazı şeyler ise düşürür: düzenli egzersiz, uyku ve beta bloker gibi bazı ilaçlar (örneğin bisoprolol). Kalp ya da tansiyon ilacı kullanıyorsan, doktorunun senin için belirlediği hedef genel aralıktan farklı olabilir.

Bu yüzden tek bir ölçüm pek bir şey söylemez. Her gün aynı saatte, tercihen sabah uyandıktan sonra ölç ve bir iki haftalık eğilime bak.

Dinlenik nabız nasıl doğru ölçülür?

1. Önce dinlen. Yaklaşık beş dakika otur ya da uzan. İngiliz Kalp Vakfı ölçümden önce kafein ve sigaradan kaçınmanı da önerir.
2. Nabzını bul. İşaret ve orta parmağını bileğinin iç yüzüne, başparmağının kökünün hemen altına koy. Başparmağını kullanma, onun kendi nabzı vardır. Hafifçe bastır.
3. Say. Atımları 30 saniye say ve ikiyle çarp. Ritim düzensiz geliyorsa tam 60 saniye say.
4. Not al: saati ve olağan dışı bir durumu (kahve, kötü bir gece, soğuk algınlığı) yaz.

Telefonunun kamerasını da kullanabilirsin. Kamerayla nabız ölçme aracımız, her atımda parmak ucundaki çok küçük renk değişimini okur (fotopletismografi), 30 saniye ölçer ve son ölçümlerini tarayıcında saklar; böylece sabah nabzının eğilimini takip edebilirsin. Sinyal yeterince temiz değilse sayı göstermez; bilgisayar kamerasında parmağının arkasına bir lamba tutman gerekir. Sonucu bir tahmin olarak gör ve arada bir elle saydığın değerle karşılaştır. Zaten dinlenirken nefes tutma testi ve denge testi de vücudunu dinlenik hâlde kontrol eden iki hızlı test.

Düşük nabız (bradikardi)

Dinlenik nabzın 60'ın altında olmasına bradikardi denir. Çoğu zaman zararsızdır: Cleveland Clinic, kalbin uykuda normal olarak yavaşladığını ve antrenmanlı sporcularda kalp daha verimli pompaladığı için nabzın düşük olabildiğini belirtir. Nabzı düşük olan pek çok kişide hiçbir belirti yoktur.

Düşük nabız şu belirtilerle birlikte gelirse dikkat ister: baş dönmesi ya da sersemlik, bayılma, zihin bulanıklığı, nefes darlığı, göğüs ağrısı veya alışılmadık yorgunluk. Cleveland Clinic, düşük nabızla birlikte göğüs ağrısı, nefes almakta zorlanma ya da baş dönmesi varsa veya nabzın senin için olağan olmayan biçimde 40'ın altına düştüyse acil yardım almayı önerir.

Yüksek nabız (taşikardi)

Dinlenik nabzın 100'ün üstünde olmasına taşikardi denir. Egzersizden, bir korkudan ya da güçlü bir duygudan sonra geçici yükselme normaldir ve sakinleşince geçer. Cleveland Clinic diğer sebepler arasında stresi, susuz kalmayı, kafeini ve alkolü sayar; NHS de nikotini, bazı ilaçları, tiroidin fazla çalışmasını ve demir eksikliği anemisini hızlı ya da güçlü kalp atışının sebepleri arasında gösterir.

Belirgin bir sebep yokken dinlenik ölçümlerin tekrar tekrar 100'ün üstünde çıkıyorsa, kendini iyi hissetsen bile doktora görünmeye değer. Göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da bayılacak gibi olmakla birlikte gelen çarpıntı ise aşağıda anlatılan farklı bir durumdur.

Ne zaman doktora, ne zaman acile?

Şu durumlarda hemen 112'yi ara (Birleşik Krallık'ta 999, ABD'de 911):

• hızlı, güçlü ya da düzensiz kalp atışıyla birlikte göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma veya bayılacak gibi olma varsa;
• çarpıntı geçmiyorsa;
• nabzın alışılmadık derecede düşükse (örneğin senin için normal değilken 40'ın altındaysa) ve baş dönmesi, zihin bulanıklığı ya da nefes darlığı eşlik ediyorsa.

Hastaneye kendin araba kullanarak gitme; birinden seni götürmesini iste ya da ambulans çağır.

Şu durumlarda doktordan normal randevu al:

• dinlenik nabzın tekrar tekrar 100'ün üstündeyse ya da 60'ın altında olup baş dönmesi, bayılma veya alışılmadık yorgunluk yapıyorsa;
• nabzın sık sık düzensiz geliyorsa;
• çarpıntı tekrar ediyor, sıklaşıyor ya da birkaç dakikadan uzun sürüyorsa;
• bilinen bir kalp rahatsızlığın ya da ailende kalp sorunu varsa.

Telefon ya da bilgisayar kamerası atriyal fibrilasyon gibi ritim bozukluklarını tespit edemez; normal bir sonuç da bunları dışlamaz. Belirtin varsa sayıya değil belirtine güven.

Kaynaklar

• MedlinePlus, ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi. Pulse (yaşa göre dinlenik nabız aralıkları, sporcular, ölçüm). Gözden geçirme tarihi Ocak 2025. medlineplus.gov/ency/article/003399.htm
• British Heart Foundation. Checking your pulse. bhf.org.uk
• American Heart Association. All About Heart Rate (Pulse). heart.org
• Fleming, S., Thompson, M., Stevens, R., ve ark. (2011). Normal ranges of heart rate and respiratory rate in children from birth to 18 years of age: a systematic review of observational studies. The Lancet, 377(9770), 1011–1018.
• Cleveland Clinic. Bradycardia. my.clevelandclinic.org/health/diseases/17841-bradycardia
• Cleveland Clinic. Tachycardia. my.clevelandclinic.org/health/diseases/22108-tachycardia
• NHS. Heart palpitations. nhs.uk/conditions/heart-palpitations

Sık sorulan sorular