Kamerayla nabız ölçme nasıl işler?
Kalbin her attığında parmak ucuna küçük bir kan dalgası gelir. Kan ışığı emdiği için her atımda cilt çok az koyulaşır, iki atım arasında yeniden açılır. Gözün bu farkı göremez ama kamera yakalayabilir. Bu yönteme fotopletismografi (PPG) denir; parmağa takılan nabız oksimetreleri ve akıllı saatler de aynı ilkeyle çalışır.
Ölçümü başlat düğmesine bas ve kameraya izin ver. Telefonda sayfa arka kamerayı ister, tarayıcı destekliyorsa flaşı da açar (Flaşı aç / Flaşı kapat düğmesiyle değiştirebilirsin). Merceği parmak ucunla kapat. Sayfa 1 saniye boyunca kırmızı ve eşit aydınlanmış bir görüntü görünce görüntünün oturması için 3 saniye bekler, sonra 30 saniye ölçer. Parmağın 1 saniyeden uzun süre kayarsa ölçüm baştan başlar, çünkü aradaki boşluk sinyali bozar. Vücudunu dinlenirken yoklayan başka kısa testler için nefes tutma testi ve denge testi sayfalarına da bakabilirsin. Vücut ölçülerinle ilgili sayılar için vücut kitle indeksi hesaplama kilonu boyunla karşılaştırır, yağ oranı hesaplama ise mezura ölçülerinden yağ oranını tahmin eder.
Arka planda sayfa her görüntü karesinin kırmızı kanal ortalamasını alır, yavaş kaymaları ve hızlı titreşimleri süzer (yalnız saniyede 0,7 ile 3,5 arası ritimleri, yani yaklaşık 42–210 bpm aralığını tutar) ve temizlenmiş nabız dalgasını canlı çizer. Nabzın, bu dalganın tepeleri arasındaki süreden hesaplanır ve otokorelasyonla bulunan ritimle karşılaştırılır. Görüntü cihazından çıkmaz; bellekte kare kare işlenir, kaydedilmez.
Temiz bir ölçüm için
- Önce dinlen. Birkaç dakika otur, ön kolunu masaya daya. Merdiven çıktıktan hemen sonra ölçersen merdiveni ölçmüş olursun.
- Hafif bastır. Sert bastırınca parmak ucundaki kan çekilir, dalga düzleşir. Parmağının yumuşak kısmını merceğe, telefonda yanındaki flaşın üzerine de gelecek şekilde yasla.
- Bilgisayarda ışık ekle. Web kamerasında flaş yoktur. Işık parmağının içinden geçsin diye arkasına bir lamba ya da telefon feneri tut.
- Kıpırdama, konuşma. Konuşmak, gülmek ya da eli oynatmak gürültü olarak görünür.
- Ellerin sıcak olsun. Soğuk parmakta kan akışı azalır, dalga zayıflar.
Sinyal çubuğu dalganın ne kadar düzenli olduğunu 0–100 ölçeğinde gösterir: 70 ve üstü iyi, 50–69 orta, 50'nin altı zayıf. Sayfa sonucu yalnız sinyal kalitesi en az 50 olduğunda, atım aralıklarının en az %60'ı birbiriyle uyuştuğunda ve tepe sayımı ile ritim tahmini en fazla %12 farklı olduğunda gösterir. Aksi hâlde üç ipucuyla birlikte "Bu sefer güvenilir bir ölçüm çıkmadı" kartı çıkar; yanlış bir sayı, hiç sayı olmamasından kötüdür.
Normal nabız kaç olmalı?
Amerikan Kalp Derneği (AHA), yetişkinlerin çoğu için dakikada 60 ile 100 atım arasındaki dinlenik nabzı normal kabul eder. Sonuç kartında bu aralık, 40–140 bpm ölçeği üzerinde gölgeli gösterilir. İyi antrenmanlı dayanıklılık sporcularında dinlenik nabız sık sık 60'ın altına iner; çocuklarda nabız yetişkinlerden yüksektir.
Sonucun son ölçümlerinle birlikte bu tarayıcıda saklanır ve küçük bir çizgi grafiğinde görünür; böylece dinlenik nabzının günden güne nasıl değiştiğini izleyebilirsin. Kişisel rekor yoktur: daha düşük ya da daha yüksek bir nabız geçilecek bir skor değildir. Dinlenik nabız uyku, stres, kafein, alkol, hastalık, sıcak, susuzluk ve pek çok ilaçla değişir. Adil kıyas için hep aynı saatte ölç, örneğin sabah uyanınca.
Telefon kamerasıyla nabız ölçümü ne kadar doğru?
Kamerayı ve parmak ucunu kullanan akıllı telefon uygulamaları üzerine yapılan çalışmalar, dinlenen yetişkinlerde bu uygulamaların doğrulanmış cihazlarla uyuşabildiğini gösteriyor. De Ridder ve arkadaşlarının (2018) meta-analizi, normal kalp ritmindeki dinlenen yetişkinlerde telefon PPG uygulamaları ile doğrulanmış yöntemler arasında anlamlı fark bulmadı; ancak uygulamaların çocuklarda doğrulanmadığını belirtti. Coppetti ve arkadaşları (2017) dört uygulamayı 108 hastada denedi ve uygulamalar arasında büyük farklar buldu: parmak ucunu kameraya koyduran uygulamalar, yüzü uzaktan okuyanlardan belirgin biçimde daha doğruydu.
Bu sayfa klinik olarak doğrulanmadı. Kameralar, lensler, flaşlar ve tarayıcılar farklıdır; web kameraları genellikle flaşlı bir telefondan daha zayıf sinyal verir. Sonucu bir tahmin olarak gör; emin değilsen bileğinden 30 saniye atım sayıp ikiyle çarparak elle kontrol et.
Sınırlar ve ne zaman doktora gitmeli?
Bu bir tıbbi cihaz değildir ve ritim bozukluklarını saptayamaz. Atriyal fibrilasyon gibi düzensiz bir ritim ölçümün başarısız olmasına ya da yanıltıcı bir sayıya yol açabilir. Göğüs ağrısı, bayılma, ciddi nefes darlığı ya da çok hızlı veya düzensiz çarpıntın varsa beklemeden 112'yi ara. Dinlenik nabzın tekrar tekrar 100'ün üstünde çıkıyorsa ya da 60'ın altındayken baş dönmesi, bayılma veya olağandışı yorgunluk da varsa doktora git.
Benzer testlerin hepsi kondisyon testleri sayfasında.
Kaynaklar
- American Heart Association. Target Heart Rates Chart (yetişkinlerin çoğu için 60–100 bpm dinlenik nabız). heart.org.
- Allen, J. (2007). Photoplethysmography and its application in clinical physiological measurement. Physiological Measurement, 28(3), R1–R39.
- Coppetti, T., et al. (2017). Accuracy of smartphone apps for heart rate measurement. European Journal of Preventive Cardiology, 24(12), 1287–1293.
- De Ridder, B., Van Rompaey, B., Kampen, J. K., Haine, S., & Dilles, T. (2018). Smartphone apps using photoplethysmography for heart rate monitoring: Meta-analysis. JMIR Cardio, 2(1), e4.
Sık sorulan sorular
Telefon kamerasıyla nabız ölçmek gerçekten mümkün mü?
Çoğu durumda evet. Kalbin her attığında parmak ucuna kan dolar ve cilt çok az koyulaşır; kamera bu değişimi yakalar. Parmak ucunu kullanan kamera uygulamaları üzerine yapılan çalışmalar, dinlenen yetişkinlerde doğrulanmış cihazlarla iyi uyum buldu. Ancak bu sayfa klinik olarak doğrulanmadı.
Bilgisayar kamerasıyla da çalışır mı?
Çoğu zaman evet. Parmak ucunu web kamerasının üzerine koy ve web kamerasında flaş olmadığı için arkasından bir lamba ya da telefon feneriyle ışık tut. Sinyal genellikle telefondakinden zayıftır, o yüzden tamamen hareketsiz kal.
Neden sonuç çıkmadı?
Sayfa yalnız nabız dalgası net ve düzenliyse sayı gösterir. En sık sebepler sert bastırmak, hareket etmek, konuşmak, soğuk parmaklar ve yetersiz ışıktır. Hafif bastır, ışık ekle ve 30 saniye boyunca kıpırdama.
Normal nabız kaç olmalı?
Amerikan Kalp Derneği, yetişkinlerin çoğu için dinlenirken dakikada 60 ile 100 atımı normal kabul eder. Antrenmanlı sporcularda dinlenik nabız sık sık 60'ın altına iner. Adil bir kıyas için birkaç dakika oturduktan sonra ölç.
Görüntüm kaydediliyor ya da bir yere gönderiliyor mu?
Hayır. Her kare tarayıcında, bellekte işlenir ve atılır. Son sonuçlarını görebilmen için yalnız bulunan sayı bu tarayıcıda saklanır.
Ritim bozukluğunu ya da atriyal fibrilasyonu gösterir mi?
Hayır. Bu bir tıbbi cihaz değildir, ritim bozukluklarını saptayamaz. Düzensiz bir ritim yalnızca ölçümün başarısız olmasına yol açabilir. Kalbin düzensiz ya da çok hızlı atıyorsa doktora git.
Ne zaman tıbbi yardım almalıyım?
Göğüs ağrısı, bayılma, ciddi nefes darlığı ya da çok hızlı veya düzensiz çarpıntı varsa hemen 112'yi ara. Dinlenik nabzın tekrar tekrar 100'ün üstündeyse ya da 60'ın altındayken baş dönmesi veya bayılma da varsa doktora git.