Bu IQ testi nasıl çalışıyor?
IQ testine başla düğmesine bastığında 20 dakikalık sayaç başlar. Ekrana sırayla 25 soru gelir. Çoğu, sağ alt köşesi eksik 3 × 3'lük tablodur; birkaçı ise sırada ne geleceğini seçtiğin şekil ya da sayı dizisidir. Her sorunun altı seçeneği var ve kurala yalnızca biri uyar. Sorular kural bulmaya dayanır; şekilleri kafanda döndürmeyi ise ayrıca uzamsal zeka testi ölçer.
Bir seçeneğe tıkla ya da 1–6 tuşlarına bas; test bir sonraki soruya geçer. Geri düğmesiyle önceki sorulara dönüp cevabını değiştirebilir, Atla ile soruyu şimdilik boş bırakabilirsin. Son soruda Sonucumu göster düğmesine bas. Süre sıfıra inerse test biter ve boş sorular yanlış sayılır; yani boş bırakmak yerine tahmin etmek daha iyidir.
Her soru tarayıcında kurallarla üretilir; her oynadığında yeni bir set gelir. Kurallar aynı kaldığı için pratik yapabilirsin.
Sorular neyi ölçüyor?
Sorular dört seviyede zorlaşır:
- 1. seviye (1–5. sorular): tek kural; örneğin şekil sayısının 1, 2, 3 diye artması, okun her adımda 45° dönmesi ya da her satırda üç farklı şeklin bulunması.
- 2. seviye (6–12. sorular): aynı anda iki kural; örneğin şekil ve dolgunun satır boyunca yer değiştirmesi, dış şekli satırın, içteki şekli sütunun belirlemesi ya da bir noktanın çerçeve boyunca saat yönünde ilerlemesi.
- 3. seviye (13–19. sorular): bindirme ve dönüşüm: iki resmin çizgilerini toplamak ya da çıkarmak, ters yönlerde ilerleyen iki nesne, farklı hızda dönen saat kolları, dönen ama hiç ters çevrilmeyen bir şekil ve bir sayı dizisi.
- 4. seviye (20–25. sorular): en zor kurallar: iki resimden yalnızca birinde olan çizgileri ya da noktaları tutmak (XOR kuralı), yalnızca ortak çizgileri tutmak, adımını satırdan okuman gereken hareketler, iç içe geçmiş iki sayı dizisi ve kayarken kenardan çıkınca diğer uçtan geri giren bir nokta deseni.
Testten sonra soru özetinde her sorunun kuralını ve doğru yapıp yapmadığını görürsün.
Puanın nasıl hesaplanıyor?
İki sayı alırsın:
- 25 üzerinden doğru sayısı. Bu tarayıcıda kişisel rekorun olarak saklanan puan budur.
- 64 üzerinden zorluk ağırlıklı puan. 1. seviyedeki her soru 1, 2. seviyedeki 2, 3. seviyedeki 3, 4. seviyedeki 4 puan değerindedir. Aynı sayıda doğru yapan iki kişiden daha çok zor soru çözen burada öne geçer.
Sonuç kartı ayrıca her seviyede kaç soru çözdüğünü de gösterir.
Gerçek bir IQ testiyle farkı
Gerçek bir IQ testinin verdiği IQ puanı, doğru cevapların ham sayısı değildir. Aynı testi kontrollü koşullarda çözmüş, senin yaşında, büyük ve temsili bir gruba göre nerede durduğunu anlatır. Günümüz testleri bu grubun ortalamasını 100, standart sapmasını 15 olarak ayarlar. Bu normları kurmak için binlerce özenle seçilmiş katılımcı gerekir ve normların düzenli olarak yenilenmesi şarttır; çünkü James Flynn'in (1987) belgelediği gibi ortalama puanlar 20. yüzyıl boyunca yükseldi.
Bu testin norm grubu yok; göstereceğimiz her IQ sayısı uydurma olurdu. Birçok ücretsiz online test tam olarak bunu yapıyor. Biz sana olduğu gibi güvenebileceğin bir puan veriyoruz: bu sorulardan kaçını çözdüğün ve ne kadar zor oldukları. Puanını bir IQ tablosuyla değil, kendi önceki denemelerinle karşılaştır.
Soruların kendisi gerçek bir testte de karşına çıkabilecek türdendir. Matris akıl yürütme (İngilizcede matrix reasoning), yani eksik parçalı bir tablodaki kuralı bulmak, bir sonraki bölümde anlatıldığı gibi birçok zekâ testinin parçasıdır. Ama bu sayfa yalnızca bu tek soru türünü kapsar; kontrollü bir ortam ve norm grubu da yoktur. Okul ya da klinik bir nedenle gerçek bir IQ değerlendirmesi gerekiyorsa standart ve normlu bir test kullanan uzman bir psikoloğa başvur.
Raven matrisleri: soruların arkasındaki fikir
Tablo biçimi John C. Raven'dan gelir; Raven, Progressive Matrices (Aşamalı Matrisler) testini 1938'de yayımladı. Raven'ın soruları kelime kullanmaz ve neredeyse hiç kültürel bilgi gerektirmez: eksik parçası olan bir desen görür, doğru parçayı seçeneklerden seçersin. Raven bu soruları, Charles Spearman'ın "eductive ability" dediği, karmaşıklıktan anlam çıkarma ve kuralı bulma becerisini ölçmek için tasarladı. Matris soruları bugün de birçok zekâ testinin parçasıdır.
Patricia Carpenter, Marcel Just ve Peter Shell (1990) Raven sorularını inceledi ve çoğunun küçük bir kural setiyle açıklandığını buldu: satır boyunca sabit kalan bir değer, düzenli bir artış, şekilleri toplama ya da çıkarma ve her satırda üç değerin farklı sırayla yer aldığı "üçlü dağılım". Bizim üreticimiz de aynı türden kurallar kullanır; bunlara döndürme, hareket ve sayı dizileri eklenir. Bu sayfadaki bütün sorular özgündür; hiçbiri Raven'dan ya da yayımlanmış başka bir testten kopyalanmadı.
Online bir testin sınırları
Puanın odaklanmana, ne kadar dinlendiğine, kullandığın ekrana ve daha önce benzer sorular görüp görmediğine bağlıdır. Bu tür sorularda pratik puanı artırır; yani ikinci deneme, ilkiyle aynı şeyi adil biçimde ölçmez. Örüntü testi zekânın yalnızca bir parçasını kapsar; bellek, dil, bilgi ya da yaratıcılık hakkında bir şey söylemez. Bellek için çalışma belleği testi ya da sayı hafıza testi var.
Dikkat, hafıza ve düşünmeyle ilgili diğer testler hafıza ve zihin testleri sayfasında.
Kaynaklar
- Raven, J. C. (1938). Progressive Matrices: A Perceptual Test of Intelligence. H. K. Lewis.
- Carpenter, P. A., Just, M. A. ve Shell, P. (1990). What one intelligence test measures: A theoretical account of the processing in the Raven Progressive Matrices Test. Psychological Review, 97(3), 404–431.
- Flynn, J. R. (1987). Massive IQ gains in 14 nations: What IQ tests really measure. Psychological Bulletin, 101(2), 171–191.
Sık sorulan sorular
Bu IQ testi gerçekten ücretsiz mi?
Evet. Üyelik, e-posta ya da ücretli sertifika yok. Bitirdiğin anda puanın ekrana gelir.
Neden IQ puanı almıyorum?
Gerçek bir IQ puanı seni büyük ve temsili bir norm grubuyla karşılaştırır. Bu testin böyle bir grubu yok; verilecek her IQ sayısı uydurma olurdu. Onun yerine çözdüğün soru sayısını ve zorluk ağırlıklı puanını görürsün.
Test ne kadar sürüyor?
25 soru için 20 dakikan var. Son soruyu cevaplayıp Sonucumu göster düğmesine basarak daha erken bitirebilirsin.
Sorular hep aynı mı?
Hayır. Her soru tarayıcında kurallarla üretilir; her denemede yeni bir set gelir. Kural türleri ve zorluk sırası aynı kalır.
Puanımı yükseltebilir miyim?
Evet. Bu tür sorular pratikle kolaylaşır, çünkü hangi kurallara bakacağını öğrenirsin. Testten sonraki soru özeti her sorunun kuralını gösterir.
İyi bir puan kaç?
Norm grubumuz olmadığı için puanları ortalama ya da ortalamanın üstü diye etiketlemiyoruz. Zorluk için kabaca bir fikir: 1. ve 2. seviyeler çoğu yetişkinin çözebileceği şekilde tasarlandı, 4. seviye soruları ise zordur.
Zeka testi ile IQ testi aynı şey mi?
Günlük dilde aynı anlamda kullanılır. IQ, normlu bir zekâ testinden çıkan puanın adıdır. Bu sayfa örüntüye dayalı bir akıl yürütme testidir ve normlu olmadığı için IQ puanı vermez.
Bu, Raven'ın Aşamalı Matrisler testiyle aynı mı?
Hayır. Aynı tablo biçimini ve benzer türde kuralları kullanır ama bütün sorular özgündür ve test normlanmamıştır. Gerçek Raven testi psikologların kullandığı profesyonel bir araçtır.