Sıra hafıza testi nasıl işler?
Testi başlat düğmesine bas. 3×3 ızgarada bir kare yanar. Sönünce ona dokun. Ardından aynı kare yeniden yanar, arkasından yeni bir kare gelir: ikisine de bu sırayla dokun. Her seviyede dizinin tamamı baştan oynatılır ve sonuna yeni bir adım eklenir; yani 5. seviye 5 adımlık, 10. seviye 10 adımlık bir dizidir. Bütün karelerin aynı anda yandığı bir desen istersen görsel hafıza testi tam bunu yapar.
Önemli birkaç ayrıntı:
- Her kare yarım saniye yanık kalır, adımlar arasında kısa bir ara vardır.
- Aynı kare hiçbir zaman art arda iki kez yanmaz, ama dizinin ilerisinde yeniden çıkabilir.
- Cevap vermek için süre sınırı yok; ızgaranın üstündeki sayaç kaç adım girdiğini gösterir.
Testin tamamı için 3 canın var. Yanlış kareye dokunursan kare kırmızıya döner, basman gereken kare yanar ve bir can kaybedersin. Ardından aynı dizi yeniden oynatılır; tekrar denemeden önce bir kez daha bakma şansın olur. Üçüncü hatadan sonra test biter. Puanın, hatasız tekrarladığın en uzun dizidir. En iyi skorun ve son sonuçların yalnızca bu tarayıcıda saklanır.
Klavyede ok tuşlarıyla kareler arasında gezinir, Enter veya Space tuşuyla seçersin.
Bu test neyi ölçer?
Burada sıralı uzamsal çalışma belleğini kullanırsın: bir şeyin yalnızca nerede olduğunu değil, hangi sırayla geldiğini de hatırlama becerini. Psikolojide bunun klasik bir aracı var: Corsi blok vurma testi. Philip Corsi bu testi 1970'lerin başında McGill Üniversitesinde Brenda Milner ile çalışırken geliştirdi. Özgün hâlinde uygulayıcı bir tahtaya sabitlenmiş dokuz tahta blok üzerinde bir sıra gösterir, kişi de aynısını tekrarlar. Diziler, kişi yanılana kadar uzar; tıpkı burada olduğu gibi.
Bu online sürüm Corsi'nin fikrini alır, prosedürünü değil. Corsi testinde bloklar düzensiz dağılmıştır, uygulayıcı onlara eliyle dokunur ve her uzunlukta genellikle iki deneme hakkı vardır. Burada dokuz kare düzgün bir ızgara oluşturur, her seviye yeni bir dizi başlatmak yerine aynı diziyi uzatır ve hata yaptığında diziyi yeniden görürsün. Dizi seviye seviye biriktiği için buradaki puanın genellikle Corsi testinde ulaşacağın dizi uzunluğundan yüksek çıkar; iki sayıyı karşılaştırmamak gerekir.
1978'de Milton Bradley'nin piyasaya sürdüğü elektronik Simon oyununu bu kadar bağımlılık yapıcı kılan da aynı biriktirme düzeneğiydi: her turda yalnızca bir öğe eklersin ama zincirin tamamını korumak zorundasın. Şempanze testi de sıra ister, ama bütün konumları bir kerede gösterir.
Tam olarak bu oyun için yayımlanmış tipik bir puan yok; bu yüzden sonuç kartın seni kendi geçmişinle karşılaştırır.
Sıra neden listeden zordur?
Alan Baddeley ve Graham Hitch'in 1974 tarihli çalışma belleği modelinde uzamsal bilgi, kelimeleri ve rakamları tutan "fonolojik döngü"den ayrı bir "görsel-uzamsal karalama defteri"nde tutulur. İkisini birlikte ölçen çalışmalarda insanların aklında tutabildiği en uzun konum dizisi çoğu zaman en uzun rakam dizisinden biraz kısa çıkar. Kendi rakam uzamını merak ediyorsan sayı hafıza testi onu ölçer; yalnız puanlaması bu testinkinden farklıdır. Bunun pratik bir sonucu var: birçok iyi oyuncu görsel görevi sessizce sözel bir göreve çevirir; kareleri adlandırır ("sol üst, orta, sağ alt") ya da 1'den 9'a numaralar.
Puanını nasıl yükseltirsin?
- Karelere ad ya da numara ver. Diziyi içinden söylemek sözel belleği ikinci bir depo olarak devreye sokar.
- Yolu çiz. Diziyi ızgaranın üstüne çizilmiş bir çizgi gibi gör. Üçgen ya da zikzak gibi şekiller, birbirinden kopuk sıçramalardan daha kolay akılda kalır.
- Yalnızca yeni adımı ezberle. Önceki adımlar her seviyede tekrarlandığı için sona eklenene odaklan.
- Son yanışı bekle. Son kare sönüp mesaj sıranın sende olduğunu söyleyene kadar dokunmaya başlama.
- Dinlenmiş ol, sessiz bir ortam seç. Yorgunluk ve gürültü her tür bellek uzamını kısaltır.
Online testin sınırları
Bu test merak ve pratik amaçlı bir öz değerlendirmedir; tıbbi ya da psikolojik bir değerlendirme değildir. Puanın turdan tura değişebilir; birkaç denemenin en iyisine bak. Günlük hayatta belleğinde ya da dikkatinde gerçek bir değişiklik fark edersen bir doktora danış.
Diğer hafıza oyunları için hafıza ve zihin testleri sayfasına göz at.
Kaynaklar
- Corsi, P. M. (1972). Human memory and the medial temporal region of the brain (Doktora tezi). McGill University, Montreal.
- Milner, B. (1971). Interhemispheric differences in the localization of psychological processes in man. British Medical Bulletin, 27(3), 272–277.
- Baddeley, A. D., & Hitch, G. (1974). Working memory. In G. H. Bower (Ed.), The Psychology of Learning and Motivation (Cilt 8, s. 47–89). Academic Press.
Sık sorulan sorular
Sıra hafıza testinde puan nasıl hesaplanıyor?
Puanın, hatasız tekrarladığın en uzun dizidir. 1. seviye 1 adımdır ve her seviyede bir adım eklenir; 9 puan, 9 adımlık bir diziyi doğru tekrarladığın anlamına gelir.
Kaç hata yapma hakkım var?
Üç. Her yanlış kare 3 canından birini götürür ve aynı dizi yeniden gösterilir. Üçüncü hatadan sonra test biter.
Dizi her seviyede değişiyor mu?
Hayır. Her seviyede aynı dizi baştan oynatılır ve sonuna yeni bir adım eklenir; yani her seviyede yalnızca bir yeni kare öğrenmen gerekir.
Bu Corsi blok testi mi?
Aynı fikre dayanıyor ama klinik Corsi testi değil. Corsi'de dokuz blok düzensiz yerleştirilir, her uzunlukta yeni dizi ve iki deneme vardır; bu yüzden bu oyundaki puanlar genellikle daha yüksektir ve karşılaştırılamaz.
Kareler ne kadar hızlı yanıyor?
Her kare yarım saniye yanık kalır, sonrakinden önce kısa bir ara vardır. Aynı kare hiçbir zaman art arda iki kez yanmaz.
Uzun dizileri hatırlamanın en iyi yolu ne?
Karelere ad ya da numara verip diziyi içinden söyle veya onu ızgaranın üstünde çizilmiş bir yol gibi düşün. Önceki adımlar tekrarlandığı için her seviyede yeni adıma odaklan.