Stroop testi nasıl çalışır?
Testi başlat düğmesine bastığında ekrana sırayla 24 renk adı gelir: KIRMIZI, YEŞİL, MAVİ ve SARI. Her kelime bu dört renkten biriyle yazılmıştır. Senden istenen, kelimenin anlamını değil yazının rengini seçmen: Kırmızı, Yeşil, Mavi ya da Sarı düğmesine dokun veya klavyede 1–4 tuşlarını kullan.
Turların yarısı uyumlu (MAVİ kelimesi mavi renkte), yarısı uyumsuz (MAVİ kelimesi kırmızı renkte). Sıra karışıktır ve mümkün olduğunca aynı renk art arda gelmez. Kelimeler arasında kısa bir artı işareti çıkar; nereye bakacağını bilmen için. Yanlış cevapta çerçeve kırmızı yanıp söner ve test devam eder. Yanlış cevabı geri tutmak seçimli tepki testi için de temel beceridir: orada kırmızı el çıkınca basmaman gerekir.
Her kelimenin süresi, kelime ekrana çizildiği anda başlar ve sen cevap verdiğinde durur. Tüm ölçüm tarayıcında yapılır.
Sonucunu nasıl okursun?
Skorun Stroop etkisidir:
Stroop etkisi = uyumsuz kelimelerdeki ortalama süren − uyumlu kelimelerdeki ortalama süren
Ortalamalara yalnızca doğru cevaplar girer. Sonuç kartında iki ortalamayı ve 24 kelimeden kaçını doğru bildiğini de görürsün.
- Sayı ne kadar küçükse o kadar iyi. Yazılı kelime seni daha az yavaşlatmış demektir. Tek bir turda sıfıra yakın, hatta biraz eksi bir sonuç çıkabilir; çünkü her koşuldaki 12 kelime küçük bir örneklemdir.
- 50 ms'nin altı bu turda kelimenin seni neredeyse hiç yavaşlatmadığını, 50–119 ms hafif bir çakışmayı, 120–199 ms belirgin bir çakışmayı, 200 ms ve üstü güçlü bir çakışmayı gösterir. Bu aralıklar yalnızca bu testteki etiketlerdir; bir araştırmadan alınmış norm değildir.
- Doğruluk önemli. Doğruların %80'in altında kalırsa kart seni uyarır, çünkü acele etmek süreleri değiştirir. İki koşuldan birinde hiç doğru cevabın yoksa Stroop etkisi hesaplanamaz ve hiçbir şey kaydedilmez.
Burada "tipik" bir değer göstermiyoruz. Yayımlanmış Stroop çalışmaları farklı düzenler kullanır (listeleri sesli okuma, ses tetikleyici, farklı renk sayıları); bu yüzden onların sayıları telefonda ya da dizüstünde dört düğmeyle oynanan bir sürümle karşılaştırılamaz. Adil karşılaştırma kendinle olanıdır: kişisel rekorun ve son sonuçların bu tarayıcıda saklanır.
Kelime neden araya giriyor?
Akıcı okuyan biri için okumak otomatiktir. Tanıdık bir kelimeye bakıp onu okumamak neredeyse imkânsızdır. Bir rengin adını söylemek ise bilinçli bir adım ister. Kelime ile renk çeliştiğinde, otomatik cevabın (kelimenin) geri tutulması ve daha yavaş gelen cevabın (rengin) seçilmesi gerekir. Bu ek kontrol zaman alır ve bazen başarısız olur; hataların çoğunun uyumsuz kelimelerde yapılmasının nedeni budur.
Etki, onu 1935'te tanımlayan John Ridley Stroop'un adını taşır. Stroop'un deneylerinde, çelişen renk kelimelerinin mürekkep rengini söylemek, düz renkli karelerin rengini söylemekten belirgin biçimde uzun sürmüş; kelimeleri okumak ise mürekkep renginden neredeyse hiç etkilenmemişti. Colin MacLeod'un 1991'de 50 yılı aşkın araştırmayı bir araya getiren derlemesi, etkinin ne kadar sağlam olduğunu gösterdi: neredeyse her akıcı okurda ortaya çıkar ve dikkat ile öz denetimi incelemenin standart görevlerinden biri hâline gelmiştir. Bu denetimi birkaç dakika boyunca ne kadar koruyabildiğini görmek için dikkat testi var.
Skorunu neler etkiler?
- Alışma. İkinci ve üçüncü turların genelde daha hızlı olur ve etki çoğu zaman küçülür, çünkü düğmelere alışırsın. Sonuçlarını birkaç ısınma turundan sonra karşılaştır.
- Yorgunluk ve stres. Otomatik bir cevabı geri tutmak çaba ister; bu yüzden yorgun ya da dağınıkken etki genelde büyür.
- Dil. Test, sayfanın dilindeki renk adlarını kullanır. O dili akıcı okumuyorsan kelime daha az otomatik okunur ve etki küçük çıkabilir. Bu, dikkatin hakkında bir şey söylemez.
- Cihazın. Ekran ve dokunma gecikmesi iki koşula da aynı miktarda eklenir, bu yüzden farkta büyük ölçüde birbirini götürür. Ham hız yerine etkiyi puanlamanın bir avantajı da budur.
Renk görüşü ve testin sınırları
Bu test kırmızı, yeşil, mavi ve sarıyı ayırt etmene dayanır. Kırmızı-yeşil renk körlüğün varsa sonuç adil olmaz; önce bir renk körlüğü testi yapman daha doğru olur. Gece modu ya da mavi ışık filtresi gibi güçlü ekran filtreleri de renkleri ayırt etmeyi zorlaştırabilir; daha temiz bir sonuç için bunları kapat.
Online bir Stroop testi oyun tadında bir öz değerlendirmedir. Klinik ve araştırma sürümleri kontrollü koşullar ve doğrulanmış normlar kullanır. Sonucun zekâ ölçüsü değildir; tıbbi ya da psikolojik bir tanı da değildir. Dikkatin veya konsantrasyonunla ilgili gerçek bir endişen varsa bir uzmana danış.
Dikkat, hafıza ve düşünmeyle ilgili diğer testler hafıza ve zihin testleri sayfasında.
Kaynaklar
- Stroop, J. R. (1935). Studies of interference in serial verbal reactions. Journal of Experimental Psychology, 18(6), 643–662.
- MacLeod, C. M. (1991). Half a century of research on the Stroop effect: An integrative review. Psychological Bulletin, 109(2), 163–203.
Sık sorulan sorular
Stroop etkisi nedir?
Farklı bir rengin adını taşıyan bir kelimenin, örneğin mavi renkle yazılmış KIRMIZI kelimesinin, yazı rengini söylemeye çalışırken yaşadığın yavaşlamadır. Kelimeyi okumak otomatik olduğu için seçmeye çalıştığın renkle yarışır.
Skorum nasıl hesaplanıyor?
Skorun, uyumsuz kelimelerdeki ortalama cevap süren eksi uyumlu kelimelerdeki ortalama cevap süren, milisaniye olarak. Yalnızca doğru cevaplar hesaba katılır. Sayı ne kadar küçükse çakışma o kadar azdır.
Stroop etkim eksi çıkabilir mi?
Tek bir turda evet. Her koşulda yalnızca 12 kelime olduğu için şans eseri uyumlu kelimeler biraz daha yavaş çıkabilir. Birkaç tur oyna ve kişisel rekoruna, son sonuçlarına bak.
Normal ya da ortalama bir Stroop skoru var mı?
Bu sürüme uyan bir değer yok. Yayımlanmış çalışmalar listeleri sesli okuma ya da ses tetikleyici gibi farklı düzenler kullanır; bu yüzden sayıları telefonda veya bilgisayarda dört düğmeyle oynanan bir testle karşılaştırılamaz. Bunun yerine kendi sonuçlarını zaman içinde karşılaştır.
Renk körüysem bu test işe yarar mı?
Adil bir sonuç vermez. Test kırmızı, yeşil, mavi ve sarıyı ayırt etmene dayanır. Kırmızı-yeşil renk körlüğünde sonuç çakışmayı değil, renk ayırt etmeyi yansıtır.
Pratik yaptıkça neden hızlanıyorum?
Düğmelerin yerini öğrenir ve göreve alışırsın, bu yüzden ortalama sürelerin düşer. Etkinin kendisi de çoğu zaman biraz küçülür. Bu nedenle birkaç ısınma turundan sonraki sonuçlar daha karşılaştırılabilirdir.
Stroop testi zekâyı ya da DEHB'yi ölçer mi?
Hayır. Bu tek görevde yazılı bir kelimenin rengi söylemeye ne kadar karıştığını ölçer. Merak ve pratik amaçlı bir öz değerlendirmedir; zekâ testi değildir, tanı da koymaz.