Görsel hafıza testi nasıl işler?
Testi başlat düğmesine bas. Izgaradaki bazı kareler 1 saniyeliğine koyulaşır, sonra eski hâline döner. Aynı karelere istediğin sırayla dokun. Doğru bulduğun her kare yeşile döner. Hepsini bulduğunda bir sonraki seviye kendiliğinden başlar. Burada sıra önemli değil; sıranın önemli olduğu bir test istersen sıra hafıza testi var.
Test iki yönden aynı anda zorlaşır:
- Daha çok kare. 1. seviyede 3 kare yanar, her seviyede bir kare eklenir. 5. seviyede 7, 10. seviyede 12 kare yanar.
- Daha büyük ızgara. 3×3 ızgarayla başlarsın. Izgara 3. seviyede 4×4, 6. seviyede 5×5, 10. seviyede 6×6, 15. seviyede 7×7 olur.
Kaç kare olursa olsun, kareler hep aynı 1 saniye yanık kalır.
Testin tamamı için 3 canın var. Yanlış bir kare bir can götürür: kare kırmızıya döner, kaçırdığın kareler soluk olarak gösterilir ve aynı seviye yeni bir desenle yeniden başlar. Üçüncü can da gidince test biter. Puanın geçtiğin seviye sayısıdır; en iyi skorun ve son sonuçların bu tarayıcıda saklanır.
Klavyede ok tuşlarıyla kareler arasında gezinir, Enter veya Space tuşuyla seçersin.
Bu test neyi ölçer?
Görev görsel kısa süreli belleği çalıştırır: bir görüntü kaybolduktan sonra onu birkaç saniye aklında tutmayı. Bu, saniyenin küçük bir kesrinde gördüğün ardıl görüntüyle aynı şey değildir. William A. Phillips 1974'te insanlara tıpkı bu testteki gibi ızgarada dolu hücrelerden oluşan desenler gösterdi ve bu ikisini birbirinden ayırdı. Çok kısa süren ve ayrıntılı "duyusal" iz saniyenin bir kesrinde söner, ardından gelen görüntü onu siler. Birkaç saniye dayanan ise çok daha küçük ama daha kalıcı bir görsel bellektir; burada kullandığın depo budur.
Bu depo ne kadar büyük? Steven Luck ve Edward Vogel (1997), insanların renkli kareler gibi basit nesnelerden aynı anda yaklaşık dördünü görsel çalışma belleğinde tutabildiğini buldu. İleri seviyelerde 10–12 kareyi hatırlayabildiğini düşünürsen bu sayı az görünür; ilginç olan da bu fark. Her kareyi ayrı ayrı saklamazsın. Yanan kareleri zikzak, L harfi ya da bir köşede toplanmış bir küme gibi şekiller olarak görürsün ve bir düzine nokta yerine birkaç şekil hatırlarsın. Şempanze testi de numaralı konumlarla aynı hileyi ödüllendirir.
Tam olarak bu oyun için yayımlanmış bir "ortalama seviye" yok. Bu yüzden sonuç kartın seni başkalarıyla değil, kendi geçmişinle karşılaştırır.
Puanını neler etkiler?
- Kareleri değil şekilleri görmek. Yanan kareleri çizgilere ve kümelere bağla. Testin asıl ödüllendirdiği beceri bu. Şekilleri kafanda döndürmek bununla ilişkili ama ayrı bir yetenektir; onu uzamsal zeka testi ölçer.
- Nereye baktığın. Gözünü tek bir köşeye kaydırmak yerine ızgaranın ortasında tut; çevre görüşün desenin daha büyük kısmını yakalar.
- Hız önemli değil. Kareler söndükten sonra süre sınırı yok; dokunmaya başlamadan önce bir nefes al.
- Ekran boyutu. Küçük bir telefonda 6×6 ve 7×7 ızgaralarda kareler küçülür, deseni bir bakışta almak zorlaşır. Skorlarını aynı cihazda karşılaştır.
- Dinlenmişlik ve odak. Her bellek görevinde olduğu gibi yorgun ya da dalgınken puan düşer.
Bu bir fotoğrafik hafıza testi mi?
Tam anlamıyla değil; yine de pek çok kişi "fotoğrafik hafıza testi" diye arayıp bu tür sayfalara gelir. Bir görüntünün bütün ayrıntısıyla saklanıp sonra fotoğraf gibi okunduğu gerçek fotoğrafik hafıza, yetişkinlerde ikna edici biçimde gösterilememiştir. Psikologlar buna yakın bir olguyu, eidetik imgeyi inceler: bir resme baktıktan sonra kısa bir süre gözünün önünde kalan canlı bir görüntü. Ralph Haber'in 1979'daki derlemesi bunu çocukların yalnızca küçük bir kısmında, yetişkinlerde ise çok nadiren bulmuştur. Bu testte yüksek puan, kafanda bir kamera olduğunu değil, desenleri verimli kodladığını gösterir.
Online testin sınırları
Bu test merak ve pratik amaçlı bir öz değerlendirmedir; tıbbi ya da psikolojik bir değerlendirme değildir. Puanın ekranına, günün saatine ve karelerin nasıl kümelendiğine, yani biraz da şansa bağlıdır; kendini birkaç turun en iyisiyle değerlendir. Günlük hayatta belleğinde gerçek bir değişiklik fark edersen bir doktora danış.
Diğer hafıza oyunları için hafıza ve zihin testleri sayfasına göz at.
Kaynaklar
- Phillips, W. A. (1974). On the distinction between sensory storage and short-term visual memory. Perception & Psychophysics, 16(2), 283–290.
- Luck, S. J., & Vogel, E. K. (1997). The capacity of visual working memory for features and conjunctions. Nature, 390(6657), 279–281.
- Haber, R. N. (1979). Twenty years of haunting eidetic imagery: Where's the ghost? Behavioral and Brain Sciences, 2(4), 583–594.
Sık sorulan sorular
Görsel hafıza testinde puan nasıl hesaplanıyor?
Puanın, 3 canını da kaybetmeden önce geçtiğin seviye sayısıdır. 1. seviyede 3 kare yanar ve her seviyede bir kare eklenir; yani 10. seviyeyi geçtiysen 6×6 ızgarada 12 kareyi hatırlamışsın demektir.
Kareler ne kadar süre yanık kalıyor?
İlk seviyeden son seviyeye kadar hep 1 saniye. Yalnızca kare sayısı ve ızgara boyutu değişir.
Yanlış kareye dokunursam ne olur?
3 canından biri gider, kaçırdığın kareler soluk olarak gösterilir ve aynı seviye yeni bir desenle yeniden başlar. Üçüncü hatadan sonra test biter.
Karelere hangi sırayla dokunduğum önemli mi?
Hayır. Yanan karelere istediğin sırayla ve istediğin kadar düşünerek dokunabilirsin. Yalnızca yanlış kareler aleyhine sayılır.
Bu bir fotoğrafik hafıza testi mi?
Tam olarak değil. Gerçek fotoğrafik hafıza yetişkinlerde ikna edici biçimde gösterilememiştir. Bu test görsel kısa süreli belleği ölçer; yüksek puan, yanan kareleri tek tek noktalar yerine şekiller olarak görmekten gelir.
Daha yüksek puan için ne yapabilirim?
Izgaranın ortasına bak, yanan kareleri çizgiler ve kümeler hâlinde grupla, dokunmadan önce bir an dur. Kare boyutu değişmesin diye her seferinde aynı cihazda oyna.