Uzamsal zeka testi nasıl çalışır?
Bu bir zihinsel döndürme testi. Testi başlat düğmesine bastığında yan yana iki düz şekil görürsün; her biri altı kareden oluşur. Sağdaki şekil her zaman soldakinin belli bir açıyla döndürülmüş hâlidir. Senin kararın şu:
- Aynı: Sağdaki şekil, soldakinin yalnızca döndürülmüş hâli.
- Ayna: Sağdaki şekil, soldakinin ayna görüntüsünün döndürülmüş hâli.
İki düğmeyle ya da klavyede 1 (Aynı) ve 2 (Ayna) tuşlarıyla cevap verirsin. 20 çift var: her türden 10 tane, karışık sırayla. İki şekil arasındaki dönüş 45 derecenin katlarıdır, 45°'den 315°'ye kadar; soldaki şekil de rastgele bir açıyla başlar. Her cevaptan sonra çerçeveler yeşil (doğru) ya da kırmızı (yanlış) yanıp söner ve sıradaki çift gelir. Başka türden kural bulma soruları, yani eksik parçalı 3 × 3 tablolar, IQ testi içinde.
Her şekil o tur için tarayıcında üretilir; aynı seti iki kez görmezsin. Üretici yalnızca kiral şekilleri tutar: ne kadar döndürürsen döndür kendi ayna görüntüsüyle üst üste oturmayan şekiller. Böylece her sorunun tek bir doğru cevabı olur.
Skorunu nasıl okursun?
Skorun 20 sorudaki doğru cevap sayısıdır. Sonuç kartında ayrıca şunlar yazar:
- Doğruluk: Doğru cevapların yüzdesi.
- Doğru cevap başına ortalama: Doğru bildiğin çiftlerde harcadığın süre, saniye olarak.
- Toplam süre: Turun tamamı.
Yalnızca iki seçenek olduğu için tamamen tahminle yaklaşık 20'de 10 yapılır. Kart basit aralıklar kullanır: 18 ve üstü, 15–17, 12–14 ve 12'nin altı. Bunlar bu teste ait etiketlerdir; bir araştırmadan alınmış norm değildir. "Tipik" bir skor göstermiyoruz, çünkü yayımlanmış zihinsel döndürme çalışmaları farklı şekiller, açılar ve süre sınırları kullanır. Kişisel rekorun ve son sonuçların bu tarayıcıda saklanır.
Hız ile doğruluk arasında bir ödünleşme vardır. Saniyenin altında cevap veriyorsan büyük ihtimalle tahmin ediyorsun; her çifte on saniye ayırıyorsan doğru ama yavaş olursun. Turlarını benzer bir tempoyla karşılaştır.
Bilimsel arka plan: Shepard ve Metzler
Zihinsel döndürme, 1971'de Roger Shepard ile Jacqueline Metzler'in insanlara üç boyutlu blok figür çizimlerinden oluşan çiftler göstermesiyle klasik bir deneye dönüştü. Buradaki gibi her çift ya aynı nesnenin döndürülmüş hâliydi ya da ayna görüntüsü olan bir nesneydi. Çarpıcı bulguları şuydu: karar vermek için gereken süre, iki figür arasındaki açıyla doğrusal olarak artıyordu. Sanki insanlar zihinlerindeki bir resmi, gerçek bir nesneyi elinde çevirir gibi sabit bir hızla döndürüyordu.
Bu sonuç, zihnin yalnızca kelimeler ve kurallarla değil, resim benzeri temsillerle de çalışabildiğini göstermeye yardımcı oldu. Böyle bir resmi döndürmeden birkaç saniye aklında tutmayı ise görsel hafıza testi ölçer. Zihinsel döndürme görevleri bugün uzamsal yeteneği incelemek için yaygın olarak kullanılıyor. Bu test telefon ekranında daha iyi çalıştığı için 3B figürler yerine ızgara üzerinde düz şekiller kullanır; ama "aynı mı, ayna mı" mantığı aynıdır.
İşe yarayan stratejiler
- Bir çapa seç. Soldaki şeklin dışarı çıkan bir kolu gibi ayırt edici bir parçasını seç ve sağdaki şekilde bul. Sonra şeklin geri kalanının hangi tarafta olduğuna bak.
- Kısa yoldan döndür. 270° dönüş, ters yöne 90° dönüşle aynıdır. Kafanda kısa yoldan döndürmek daha hızlıdır.
- Sağ-sol kontrolü yap. Sağ ve sol eldiven gibi, ayna şekli neredeyse aynı görünür ama eşine dönüştürülemez. Döndürdükten sonra "kol" yanlış tarafta kalıyorsa cevap Ayna'dır. Sağ ve sol senin içinde de farklıdır: baskın göz testi bir şeyi hizalarken hangi gözünün öne geçtiğini gösterir.
- Pratik yap. Zihinsel döndürme pratikle gelişir; ikinci ve üçüncü turların genelde daha hızlı olur.
Online uzamsal testin sınırları
Yirmi soru kısa bir testtir; birkaç şanslı ya da şanssız cevap skorunu kaydırır. Küçük ekran şekilleri küçültür ve seni biraz yavaşlatabilir; sonuçların en iyi aynı cihazda karşılaştırılır.
Uzamsal akıl yürütme, düşünme becerisinin yalnızca bir parçasıdır ve bu test yalnızca 2B döndürmeyi kapsar. IQ testi değildir, hiçbir türden tanı da değildir; merak ve pratik amaçlı bir öz değerlendirmedir.
Dikkat, hafıza ve düşünmeyle ilgili diğer testler hafıza ve zihin testleri sayfasında.
Kaynak
- Shepard, R. N., & Metzler, J. (1971). Mental rotation of three-dimensional objects. Science, 171(3972), 701–703.
Sık sorulan sorular
Zihinsel döndürme testi nedir?
Farklı açılarda gösterilen iki şekli karşılaştırır ve birinin diğerinin döndürülmüş kopyası mı yoksa ayna görüntüsü mü olduğuna karar verirsin. Çoğu insan cevap vermek için şekillerden birini kafasında diğeriyle hizalanana kadar döndürür.
Kaç soru var?
20 çift: 10'unda sağdaki şekil aynı şeklin döndürülmüş hâli, 10'unda döndürülmüş ayna görüntüsü; sıra karışık.
İyi bir skor kaç?
Tahminle yaklaşık 20'de 10 yapılır. Bu testte 18 ve üstü, şekilleri çok az hatayla döndürdüğünü gösterir. Tam olarak bu sürüm için yayımlanmış bir ortalama yok; kendi turlarını karşılaştır.
Büyük dönüşler neden daha zor geliyor?
Shepard ve Metzler'in 1971 çalışmasında, gereken süre figürler arasındaki açıyla doğrusal olarak artıyordu; sanki insanlar zihinsel bir resmi sabit bir hızla döndürüyordu.
Uzamsal zekâmı geliştirebilir miyim?
Döndürme görevlerinde pratik yapmak genelde bu görevleri daha hızlı ve doğru yapmanı sağlar. Şeklin bir parçasını çapa olarak seçmek ve kısa yoldan döndürmek de yardımcı olur.
Bu bir IQ testi mi?
Hayır. Kısa bir öz değerlendirmede tek bir uzamsal beceriyi, 2B zihinsel döndürmeyi ölçer. IQ testi değildir, tanı da değildir.