Kelime hafıza testi nasıl işler?
Testi başlat düğmesine bastığında ilk kelime gelir. Her kelime için karar ver:
- Kelime bu turda en az bir kez çıktıysa Gördüm.
- İlk kez çıkıyorsa Yeni.
Klavyede 1 Gördüm, 2 Yeni demektir. Doğru cevap yeşil yanar ve bir puan kazandırır. Yanlış cevap kırmızı yanar, kelimenin yeni mi tekrar mı olduğunu söyler ve 3 canından birini götürür. Üç can da bitince tur sona erer; puanın doğru cevap sayındır. Aynı anda kaç rakam tutabildiğini görmek istersen sayı hafıza testi tam bunu ölçer.
Kelimeler 300'den fazla gündelik kelimeden oluşan bir havuzdan gelir: çoğu hayvan, yiyecek ve ev eşyası gibi somut isimler, birkaç tane de sıfat. Bu sayfanın Türkçe ve İngilizce sürümleri ayrı listeler kullanır. İlk birkaç kelimeden sonra gördüklerinin yarısından biraz azı tekrardır ve tekrar eden bir kelime hiçbir zaman art arda iki kez gösterilmez. Kelime başına süre sınırı yok; tek baskı, aklında tutman gereken listenin sürekli uzaması.
En iyi skorun ve son sonuçların yalnızca bu tarayıcıda saklanır.
Oynadıkça neden zorlaşır?
Başta yalnızca birkaç kelimeyi hatırlaman yeter. Elli cevap sonra otuz ya da daha fazla kelimeyi takip ediyor olabilirsin ve bazıları epey önce çıkmıştır. Bu test, psikolojide sürekli tanıma görevi denen yöntemin bir çeşididir. Roger Shepard ve M. Teghtsoonian 1961'de üç haneli sayılardan oluşan uzun dizileri tam da bu "eski mi, yeni mi?" biçiminde göstermiş ve bir öğe ne kadar geride kaldıysa o kadar sık kaçırıldığını bulmuştur. Burada da aynısı olur: kısa süre önce görülen kelimeler kolay tanınır, eskiler gözden kaçar.
İki tür hata var ve ikisi farklı hissettirir:
- Tekrarı kaçırmak (uzun süre önce gördüğün kelimeye "Yeni" demek) unutmaktır.
- Yanlış alarm (gerçekten yeni bir kelimeye "Gördüm" demek) çoğu zaman tanıdıklık hissinin oyunudur: masa gibi gündelik bir kelime, sırf onu her gün gördüğün için tanıdık gelebilir. Yaygın kelimeler bu testi kolaylaştırmaz, zorlaştırır.
Tanımak, hatırlamaktan kolaydır
Bir kelimeyi tanımak, onu ipucu olmadan hatırlamaktan çok daha kolaydır. Roger Shepard (1967) insanlara birkaç yüz kelime, cümle ya da resim gösterdi, sonra gördüklerini seçmelerini istedi. Tanıma şaşırtıcı derecede isabetliydi; resimlerde kelimelerden de iyiydi. Lionel Standing (1973) bunu daha da ileri götürdü ve insanların 10.000'e varan resmin büyük bir kısmını tanıyabildiğini gösterdi. Buradaki en yüksek skorların her kelimeyi hızla bir zihin resmine dönüştürenlerden gelmesinin bir sebebi bu.
Tam olarak bu oyun için yayımlanmış tipik bir puan yok; bu yüzden sonuç kartın seni kendi önceki turlarınla karşılaştırır.
Daha yüksek puan için
- Her kelimeyi gözünde canlandır. Çaydanlık kelimesini bir çaydanlık resmine çevir. Resimler çıplak kelimelerden daha iyi akılda kalır.
- Bağlantı kur. Kelimeyi bir öncekine minik bir hikâyeyle bağla. Tuhaf bir bağlantı sıradan olandan daha kolay hatırlanır.
- Net "gördüm" hissine güven, belirsiz olanı sorgula. Kelimeyi nerede gördüğünü kendine sor. Yerini bulamıyorsan sadece yaygın olduğu için tanıdık geliyor olabilir.
- Acele etme. Kelime başına sayaç yok. Cevaplamadan önce bir saniye durmak hiçbir şey kaybettirmez.
- Dinlenmiş oyna. Uyku ve dikkat, her türlü taktikten daha önemlidir.
Klinik kelime listesi testlerinden farkı
Sözel belleği ölçen klinik testlerde, örneğin kelime listesi öğrenme görevlerinde, sabit bir liste genellikle birkaç kez sesli okunur ve kişiden hatırlayabildiği kadar kelimeyi söylemesi istenir; bazen bir süre sonra yeniden. Bu, serbest hatırlamayı ve denemeler boyunca öğrenmeyi ölçer. Bu oyun ise tek ve sürekli uzayan bir liste içinde tanımayı ölçer. İkisi ilişkili ama birbirinin yerine geçmez. Bütün bir metni okumak ise yine başka bir beceridir; okuma hızı testi onu ölçer ve ne anladığını da kontrol eder. Kaç kelime bildiğini ise kelime dağarcığı testi tahmin eder.
Online testin sınırları
Bu test merak ve pratik amaçlı bir öz değerlendirmedir; tıbbi ya da psikolojik bir değerlendirme değildir. Puanlar turdan tura değişir ve hangi kelimelerin tekrar ettiği de işin içine girer; kendini birkaç turun en iyisiyle değerlendir. Günlük hayatta belleğinde gerçek bir değişiklik fark edersen bir doktora danış.
Diğer hafıza oyunları için hafıza ve zihin testleri sayfasına göz at.
Kaynaklar
- Shepard, R. N., & Teghtsoonian, M. (1961). Retention of information under conditions approaching a steady state. Journal of Experimental Psychology, 62(3), 302–309.
- Shepard, R. N. (1967). Recognition memory for words, sentences, and pictures. Journal of Verbal Learning and Verbal Behavior, 6(1), 156–163.
- Standing, L. (1973). Learning 10,000 pictures. Quarterly Journal of Experimental Psychology, 25(2), 207–222.
Sık sorulan sorular
Kelime hafıza testi nasıl oynanır?
Kelimeler tek tek gelir. Kelime bu turda daha önce çıktıysa Gördüm'ü, ilk kez çıkıyorsa Yeni'yi seç. Her doğru cevap bir puandır, her yanlış cevap 3 canından birini götürür.
Kaç puan iyi sayılır?
Tam olarak bu oyun için yayımlanmış bir ortalama yok; bu yüzden sonuç kartı seni kendi önceki turlarınla karşılaştırır. Uzayan kelime listesini karıştırmadığın sürece puanın artar.
Kelimeler ne sıklıkla tekrar ediyor?
İlk birkaç kelimeden sonra gösterilen kelimelerin yarısından biraz azı tekrardır. Tekrar eden bir kelime hiçbir zaman art arda iki kez gelmez ve havuzda 300'den fazla farklı kelime vardır.
Süre sınırı var mı?
Hayır. Her kelime için istediğin kadar düşünebilirsin. Zorluk hızdan değil, takip etmen gereken kelime sayısından gelir.
Neden bazen yeni bir kelimeyi tekrar sanıyorum?
Yaygın kelimeler her gün karşına çıktığı için tanıdık gelir ve bu his, kelimeyi bu turda görmüş olmakla karışabilir. Kelimeyi nerede gördüğünü kendine sormak ikisini ayırmana yardım eder.
Klavyeyle oynayabilir miyim?
Evet. Gördüm için 1'e, Yeni için 2'ye bas.