Kelime Dağarcığı Testi

Yazan: Murat Şahin · Güncellendi: 12 Kasım 2026 · Nasıl test ediyoruz

Kelime dağarcığı testi nasıl işler?

Kelime testini başlat düğmesine bastığında sırayla 80 kelime görürsün. Her biri için Biliyorum ya da Bilmiyorum de (1 veya ← ve 2 veya → tuşları da olur). Süre sınırı yok, test yaklaşık 3 dakika sürer. Bir kelimeye ancak anlamını biliyorsan "biliyorum" de; tanıdık görünmesi yetmez.

Kelimelerin 56'sı gerçek Türkçe kelimedir: 7 sıklık bandının her birinden 8 tane, her oyunda daha geniş bir listeden rastgele seçilir. Kalan 24 kelime Türkçe ses yapısına uyacak şekilde uydurulmuştur, örneğin pelgiç ya da durpak. Bunlar tahminle verilen cevapları yakalamak içindir: kabul ettiğin her uydurma kelime tahminini düşürür. Az önce gördüğün kelimeleri hatırlayıp hatırlamadığını ölçen kelime hafıza testinin aksine, bu test zaten bildiklerini sorar. Okuma hızı testi ile birlikte iyi bir ikili olur.

Tahminin nasıl hesaplanır?

Gerçek kelimeler, kelimeleri kitaplarda, altyazılarda, haberlerde ve internette ne sıklıkla geçtiklerine göre sıralayan açık kaynaklı wordfreq sıklık listesinin (Speer, 2022) yedi bandından gelir:

• 1–1.000. ve 1.001–2.000. kelimeler (ev, yağmur gibi gündelik kelimeler)
• 2.001–4.000. ve 4.001–8.000. kelimeler
• 8.001–16.000. ve 16.001–32.000. kelimeler
• 32.001–64.000. kelimeler (lakayt, istiskal gibi nadir kelimeler)

Sayfa her bant için "biliyorum" dediğin gerçek kelimelerin oranından, "biliyorum" dediğin uydurma kelimelerin oranını çıkarır. Bu tahmin düzeltmesi, Keuleers, Brysbaert ve arkadaşlarının büyük online kelime çalışmalarında kullandığı fikirdir. Eksi çıkan değer sıfır sayılır. Her banttan birkaç kelime örnekleyip sonucu bandın büyüklüğüne ölçeklemek, Nation ve Beglar'ın (2007) 1.000 kelimelik düzeyler kullanan Kelime Dağarcığı Büyüklüğü Testi'nin (Vocabulary Size Test) mantığıdır. Düzeltilmiş oran bandın büyüklüğüyle çarpılır, yedi sonuç toplanır ve en yakın 100'e yuvarlanır. En yüksek değer 64.000'dir.

Bir örnek: 24 uydurma kelimeden 2'sini (%8) ve 8.001–16.000 bandındaki 8 kelimeden 6'sını (%75) kabul ettiysen, bu bant 8.000'in %67'si, yani yaklaşık 5.300 kelime sayılır. Sonuç kartında her bandın düzeltilmiş oranı listelenir.

24 uydurma kelimeden 12 ya da daha fazlasını kabul edersen sayfa sayı göstermez, çünkü sonuç büyük ölçüde tahminle verilen cevapları ölçerdi. Kartta ayrıca LexTALE (Lemhöfer ve Broersma, 2012) usulü bir isabet puanı da görünür: "biliyorum" dediğin gerçek kelimelerin yüzdesi ile doğru reddettiğin uydurma kelimelerin yüzdesinin ortalaması.

Sonucun ne anlatır?

Bu konudaki en büyük çalışmada Brysbaert, Stevens, Mandera ve Keuleers (2016), anadili Amerikan İngilizcesi olan ortalama 20 yaşındaki birinin yaklaşık 42.000 temel kelime (lemma, yani sözlükteki yalın biçim; özel adlar hariç) bildiğini, en düşük %5'in 27.000, en yüksek %5'in 52.000 civarında olduğunu tahmin etti. İnsanlar 20 ile 60 yaş arasında yaklaşık 6.000 kelime daha öğreniyor. Türkçe için bu büyüklükte yayımlanmış bir norm bulamadık.

Tahminin bu sayılarla doğrudan kıyaslanamaz; sonuçta "tipik" işareti olmamasının sebebi bu. Bantlarımız çekimli biçimleri ve özel adları da içeren bir kelime biçimi listesine dayanır ve her oyunda bant başına yalnız 8 kelime örneklenir. En nadir bantta 8 kelime 32.000 kelimeyi temsil eder, yani oradaki tek bir cevap tahmini 4.000 kelime değiştirir. Türkçe ekleri çok olan bir dil olduğu için Türkçe kelimeleri İngilizce listede ölçülen aynı sıklık eşikleriyle bantlara yerleştirdik; en nadir bant listenin kapsamının altında kaldığı için oradaki kelimeleri sözlükte bulunan ama güncel metinlerde çok az geçen kelimelerden biz seçtik. Bu yüzden sayıyı kaba bir rehber olarak gör; asıl işe yarayan, zaman içindeki kendi sonuçlarını ya da aynı testi çözen arkadaşlarınla kendini kıyaslamaktır. En iyi tahminin ve son sonuçların bu tarayıcıda saklanır ve küçük bir çizgi grafiğinde görünür.

Puanını ne etkiler?

• Okumak. Nadir kelimelerin çoğuyla sohbette değil, kitapta ve makalede karşılaşırız. Düzenli okumak kelime dağarcığını büyüten asıl etkendir.
• Yaş ve eğitim. Keuleers ve arkadaşlarının (2015) Felemenkçe kitle çalışmasında kelime dağarcığını en güçlü yordayan etkenler yaş, eğitim ve birden çok dil bilmekti.
• Dürüstlük. Yarı bildiğin kelimelere "biliyorum" demek bantları şişirir ama uydurma kelime cezasını da artırır.

İngilizce kelime dağarcığını ölçmek istiyorsan testin İngilizce sürümünü kullanabilirsin; orada kelimeler ve uydurma kelimeler İngilizcedir.

Sınırlar

Bu, merak için bir öz değerlendirmedir; dil sertifikası ya da IQ testi değildir. Kelime sıklıkları bölgeye ve mesleğe göre değişir; bir hukukçu ya da bir hemşire listenin nadir saydığı kelimeleri iyi bilebilir. Bant başına örnek az olduğu için iki oyun arasında birkaç bin kelimelik fark beklenir.

Benzer testlerin hepsi hafıza ve zihin testleri sayfasında.

Kaynaklar

• Brysbaert, M., Stevens, M., Mandera, P., & Keuleers, E. (2016). How many words do we know? Practical estimates of vocabulary size dependent on word definition, the degree of language input and the participant's age. Frontiers in Psychology, 7, 1116.
• Lemhöfer, K., & Broersma, M. (2012). Introducing LexTALE: A quick and valid Lexical Test for Advanced Learners of English. Behavior Research Methods, 44(2), 325–343.
• Keuleers, E., Stevens, M., Mandera, P., & Brysbaert, M. (2015). Word knowledge in the crowd: Measuring vocabulary size and word prevalence in a massive online experiment. Quarterly Journal of Experimental Psychology, 68(8), 1665–1692.
• Nation, I. S. P., & Beglar, D. (2007). A vocabulary size test. The Language Teacher, 31(7), 9–13.
• Speer, R. (2022). wordfreq (sürüm 3.0) [Yazılım]. Zenodo.

Sık sorulan sorular