Okuma hızı testi nasıl çalışır?
Okumaya başla düğmesine bastığında 284 kelimelik kısa bir hikâye açılır: bu site için yazılmış, başka hiçbir yerde olmayan Türkçe bir metin. Her zaman nasıl okuyorsan öyle oku; sessizce ve göz gezdirmeden. Sona geldiğinde Bitirdim düğmesine bas. Okuma değil yazma hızını merak ediyorsan klavye hız testi seni bekliyor.
Sonra metin kaybolur ve sırayla üç çoktan seçmeli soru gelir. Bir cevaba dokun ya da 1–4 tuşlarını kullan. Sorular her ayrıntıyı ezberleyip ezberlemediğini değil, hikâyeyi takip edip etmediğini kontrol eder.
- Süre, hikâye ekrana geldiği anda başlar ve Bitirdim düğmesine bastığında durur.
- Her soruda şıkların sırası her seferinde karışır.
- Hiçbir şey yüklenmez; süre ölçümü ve puanlama tarayıcında yapılır.
Hızın nasıl hesaplanır?
Okuma hızı (WPM) = hikâyedeki kelime sayısı ÷ okumaya harcadığın dakika
WPM, İngilizce "words per minute" yani dakikadaki kelime sayısının kısaltmasıdır. Örneğin 284 kelimelik hikâyeyi 1 dakika 30 saniyede (1,5 dakika) bitirirsen hızın 284 ÷ 1,5 ≈ 189 kelime/dakika olur. Sonuç kartında okuma hızı, anlama (3 sorudan kaç doğru), okuma süresi ve metindeki kelime sayısı yazar.
Anlamak da sayılır. 3 sorudan 2'den azını doğru cevaplarsan kart bunu söyler ve sonuç kişisel rekor olarak kaydedilmez. Bir metinde koşarak ilerleyip yalnızca parçalar yakalamak göz gezdirmektir; okumaktan farklı bir beceridir.
Hızını neyle karşılaştırmalı?
Bu konudaki başlıca kaynaklardan biri, Marc Brysbaert'in 2019'da Journal of Memory and Language dergisinde yayımlanan meta-analizidir. 190 çalışmayı ve 18.573 katılımcıyı bir araya getiren bu analiz, İngilizcede yetişkinlerin sessiz okuma hızını kurgu dışı metinlerde dakikada 238 kelime, kurguda dakikada 260 kelime olarak tahmin etti.
Bu sayılar İngilizce içindir ve Türkçeye doğrudan aktarılamaz. Türkçe eklemeli bir dil olduğu için kelimeler ortalamada İngilizceden daha uzundur: "evlerimizden" tek kelimedir, İngilizcede ise "from our houses" üç kelime eder. Aynı içeriği aynı sürede okuyan biri, Türkçe metinde daha az kelime saymış olur. Bu yüzden Türkçe sayfada sonuç kartına "tipik" bir değer ve kıyas çubuğu koymuyoruz; kartta kendi sonucun, kişisel rekorun ve son sonuçların görünür. En adil karşılaştırma, aynı dilde kendinle yaptığındır.
Okuma hızı kişiden kişiye ve okuma amacına göre çok değişir: zor bir metni çalışmak, keyif için okumaktan çok daha yavaştır. Hızlı okuma kurslarının vaat ettiği dakikada yüzlerce, hatta binlerce kelime ise başka bir konu. Keith Rayner ve arkadaşlarının 2016 tarihli derlemesi, bu tür kazançların anlama pahasına geldiği sonucuna vardı.
Sonucunu neler etkiler?
- Metne aşinalık. Hikâye her seferinde aynı; ikinci okuman daha hızlı, anlaman daha yüksek olur. En dürüst sonuç ilk sonucundur.
- Amaç. "Test için" okursan ayrıntıları ezberlemek için yavaşlayabilirsin. Bir haber yazısı ya da kitap okur gibi okumaya çalış.
- Dil. İkinci bir dilde okumak genelde daha yavaştır. Sonuçlarını aynı dilde karşılaştır.
- Ekran ve yazı tipi. Küçük telefon ekranı daha çok kaydırma demektir ve seni biraz yavaşlatabilir. Sonuçlarını aynı cihazda karşılaştır. Küçük yazıyı seçmekte zorlanıyorsan önce göz testi ile gözlerine bak.
- Yorgunluk ve günün saati. Çoğu zihinsel iş gibi okuma da yorgunken yavaşlar.
Daha hızlı okuyabilir misin?
Okuma hızı en çok daha fazla okuyarak gelişir; bu hem kelime dağarcığını büyütür hem de kelimeleri tanımayı otomatikleştirir. Daha önce gördüğün kelimeleri tanımak ise başka bir görevdir; onu kelime hafıza testi ölçer; kaç kelime bildiğini ise kelime dağarcığı testi tahmin eder. Bazı alışkanlıklar yardımcı olur: anlamı kaçırmadıysan okuduğun satırlara geri dönme ve sessiz bir yerde oku. İç sesini bastırmak ya da kelimeleri tek tek hızla göstermek gibi, anlamayı kaybetmeden hızını iki üç katına çıkarmayı vaat eden teknikler o derlemede pek tutunamadı. Kötü anlamayla gelen daha yüksek bir sayı daha iyi bir sonuç değildir; bu test de bu yüzden anlamayı kontrol eder.
Bu testin sınırları
Tek kısa metin ve üç soru kaba bir anlık görüntü verir, kesin bir ölçüm değil. Test, disleksi gibi okuma güçlüklerini değerlendirmez. Okumak sana ya da çocuğuna sürekli zor geliyorsa bir öğretmen, bir eğitim psikoloğu ya da başka bir uzman düzgün bir değerlendirme yapabilir. Bu test merak ve pratik amaçlı bir öz değerlendirmedir, tanı değildir.
Dikkat, hafıza ve düşünmeyle ilgili diğer testler hafıza ve zihin testleri sayfasında.
Kaynaklar
- Brysbaert, M. (2019). How many words do we read per minute? A review and meta-analysis of reading rate. Journal of Memory and Language, 109, 104047.
- Rayner, K., Schotter, E. R., Masson, M. E. J., Potter, M. C., & Treiman, R. (2016). So much to read, so little time: How do we read, and can speed reading help? Psychological Science in the Public Interest, 17(1), 4–34.
Sık sorulan sorular
Okuma hızı nasıl ölçülüyor?
Test, hikâyedeki kelime sayısını (284) okumaya harcadığın dakikaya böler. Süre hikâye ekrana geldiğinde başlar, Bitirdim düğmesine bastığında durur.
Yetişkinlerde ortalama okuma hızı kaç?
Marc Brysbaert'in 2019 meta-analizi, İngilizcede yetişkinlerin sessiz okuma hızını kurgu dışı metinlerde dakikada 238, kurguda dakikada 260 kelime olarak tahmin etti. Türkçe kelimeler ortalamada daha uzun olduğu için bu sayılar Türkçeye doğrudan aktarılamaz.
Metinden sonra neden soru var?
Göz gezdirmediğinden, gerçekten okuduğundan emin olmak için. 3 sorudan 2'den azını doğru cevaplarsan sonuç bir uyarıyla gösterilir ve kişisel rekor olarak kaydedilmez.
İkinci denemem neden çok daha hızlı?
Hikâye her seferinde aynı; ne olacağını zaten biliyorsun. Normal okuma hızının en gerçekçi ölçüsü ilk denemendir.
Hızlı okuma gerçekten işe yarar mı?
Göz gezdirmek okumaktan hızlıdır, ama Keith Rayner ve arkadaşlarının 2016 derlemesi büyük hız kazançlarının anlama pahasına geldiği sonucuna vardı. Daha hızlı okumanın en güvenilir yolu daha çok okumaktır.
Bu test disleksiyi kontrol eder mi?
Hayır. Okuma hızını ve temel anlamayı ölçen kısa bir öz değerlendirmedir. Okumak sürekli zor geliyorsa düzgün bir değerlendirme için bir öğretmene, eğitim psikoloğuna ya da başka bir uzmana danış.