Test nasıl çalışıyor?
Teste başla düğmesine bas ve sosyal hayatınla ilgili 20 kısa ifadeyi değerlendir: "Boş bir akşamı arkadaşlarımla geçirmek, yalnız geçirmekten daha cazip gelir" ile başlayıp "Hiçbir planın olmadığı hafta sonları bana harika gelir" ile biter. Seçenekler Katılmıyorum, Pek katılmıyorum, Kararsızım, Biraz katılıyorum ve Katılıyorum (1–5 tuşları da çalışır). Geri düğmesi seni bir önceki ifadeye götürür.
Sıradan bir haftanı düşün. Herkesin insan aradığı günler de insandan kaçtığı günler de olur; test senin için tipik olanı soruyor. En iyi saatlerinin sabah mı akşam mı olduğu ise ayrı bir soru; onu kronotip testi yanıtlar.
Sonucun nasıl hesaplanıyor?
On ifade dışa dönük alışkanlıkları, on ifade içe dönük alışkanlıkları anlatır. İçe dönük ifadeler ters çevrilir, sonra 20 cevabın (her biri 1–5 puan) toplamı alınır. 20 ile 100 arasındaki toplam, 0–100 puana çevrilir:
- 40'ın altı: içe dönük tarafa yakınsın.
- 40–60 arası: ortadönük (ambivert), ikisinin karışımı.
- 60'ın üstü: dışa dönük tarafa yakınsın.
Bu sınırları biz belirledik. 20 ifade bu site için yazıldı; özgün, doğrulanmamış ve normlanmamış bir ölçektir. Alışkanlıkların üzerine düşünmen için düzenli bir yol sunar, araştırma aracı değildir. Yayımlanmış ve kamu malı bir ölçek istersen Big Five kişilik testimizdeki dışa dönüklük puanı, araştırmacıların onlarca yıldır incelediği Goldberg'in IPIP maddelerini kullanır.
İçe dönük, dışa dönük, ortadönük: kelimeler ne anlatıyor?
İçe dönük (introvert) insanlar sessizliği ve yalnızlığı genelde dinlendirici bulur. Birçok kısa sohbet yerine tek bir derin sohbeti seçer, konuşmadan önce düşünür ve kalabalık bir etkinlikten sonra toparlanmak için zamana ihtiyaç duyarlar. İçe dönüklük utangaçlıkla aynı şey değildir: utangaçlık yargılanma korkusudur, içe dönüklük ise bir tercih. Birçok içe dönük sosyal açıdan becerikli insandır; sadece bunun için enerji harcar.
Dışa dönük (ekstrovert) insanlar insanlardan ve hareketten enerji alır. Kolayca sohbet başlatır, çoğu zaman sesli düşünür ve uzun süre yalnız kalınca sönükleşebilirler.
Ortadönük (ambivert) insanlar ortadadır ve ortama göre mod değiştirir. Özellik bir yelpaze olduğu için insanların önemli bir kısmı iki uçtan birinde değil, bu orta bölgede bir yerdedir. Psikolog Adam Grant (2013), bir çağrı merkezindeki satış çalışanları arasında ortadönüklerin hem belirgin içe dönüklerden hem de belirgin dışa dönüklerden daha fazla gelir getirdiğini buldu; muhtemel açıklama, konuşma ile dinlemeyi dengelemeleri.
Kısa tarihçe: Jung'dan Eysenck'e
Terimler İsviçreli psikiyatr Carl Jung'dan gelir. Jung Psikolojik Tipler (1921) kitabında içe dönüklüğü ruhsal enerjinin içe, iç dünyaya yönelmesi; dışa dönüklüğü ise dışa, insanlara ve nesnelere yönelmesi olarak tanımladı. Jung bunları birer tutum olarak gördü ve herkeste ikisinin de bulunduğunu, genelde birinin baskın olduğunu düşündü.
İngiliz psikolog Hans Eysenck fikri ölçülebilir bir boyuta dönüştürdü. The Biological Basis of Personality (1967) kitabında içe dönüklerin beyin kabuğundaki temel uyarılmışlık düzeyinin daha yüksek olduğunu, bu yüzden daha az ek uyarım aradıklarını; dışa dönüklerin ise rahat bir düzeye ulaşmak için daha fazlasını aradığını öne sürdü. Eysenck Kişilik Anketi (Eysenck ve Eysenck, 1975) dâhil anketleri insanları iki kutuya değil, bir ölçek üzerine yerleştirdi. Uyarılmışlık kuramı sonraki araştırmalarda kısmen desteklendi, kısmen desteklenmedi; ama sürekli ölçek kaldı: dışa dönüklük bugün Big Five modelinin beş boyutundan biridir.
Popüler tip testleri insanları hâlâ "I" ya da "E" diye ayırır. Akılda kalması kolaydır ama ortanın hemen üstündeki biriyle hemen altındaki birinin aslında birbirine çok benzediğini gizler.
Sonucunu nasıl kullanabilirsin?
Puanın haftanı planlamana yardım edebilir: içe dönük tarafa yakınsan toparlanma zamanını koru, dışa dönük tarafa yakınsan tek başına odaklanacağın işlere yer aç, ortadaysan o haftaki "pil" seviyeni fark et. Sonuç kartı, aralığına uygun üç pratik ipucu gösterir.
Sınırlar
Öz bildirim ruh hâline ve kendine dair imajına bağlıdır; bu kısa ve özgün ölçeğin normu da yoktur. Etiketi kendini düşünmek için bir başlangıç noktası olarak gör. Sonuç yetenek, zekâ ya da ruh sağlığı hakkında bir şey söylemez. Sosyal ortamlar sana günlük hayatını etkileyecek kadar güçlü bir kaygı veriyorsa bu içe dönüklükten farklı bir konudur ve bir uzman yardımcı olabilir.
Diğer anketler kişilik testleri sayfasında.
Kaynaklar
- Jung, C. G. (1921). Psychologische Typen. Rascher. İngilizce çevirisi: Psychological Types (1923).
- Eysenck, H. J. (1967). The Biological Basis of Personality. Charles C. Thomas.
- Eysenck, H. J. ve Eysenck, S. B. G. (1975). Manual of the Eysenck Personality Questionnaire. Hodder & Stoughton.
- Grant, A. M. (2013). Rethinking the extraverted sales ideal: The ambivert advantage. Psychological Science, 24(6), 1024–1030.
Sık sorulan sorular
Ambivert (ortadönük) ne demek?
İçe dönüklük–dışa dönüklük ölçeğinin ortasında duran ve ortama göre sosyal moddan sessiz moda geçebilen kişi. Bu testte 40 ile 60 arasındaki puan ortadönük olarak okunur.
İçe dönüklük utangaçlıkla aynı şey mi?
Hayır. Utangaçlık sosyal ortamlarda yargılanma korkusudur. İçe dönüklük ise daha sakin ortamları tercih etmek ve şarj olmak için tek başına geçireceği zamana ihtiyaç duymaktır. İçe dönük biri özgüvenli, dışa dönük biri utangaç olabilir.
Introvert testi ile aynı şey mi?
Evet. Introvert, İngilizcede içe dönük demektir; introvert testi diye aranan şey de budur. Bu test seni tek bir kutuya koymaz, içe dönük–dışa dönük yelpazesinde nerede durduğunu ölçer.
Bu resmî bir introvert testi mi?
Hayır. 20 ifade bu site için yazılmış özgün bir ölçektir; doğrulanmamış ve normlanmamıştır. Yayımlanmış ve kamu malı bir ölçek için Big Five testimizdeki dışa dönüklük puanına bakabilirsin.
İçe dönük biri dışa dönük olabilir mi?
Temel tercih oldukça kararlıdır ama davranış esnektir. Birçok içe dönük sunum yapmayı, tanışmayı ve liderlik etmeyi iyi öğrenir; sadece ardından toparlanma zamanı planlar.
İçe dönük ve dışa dönük kavramlarını kim buldu?
Carl Jung, Psikolojik Tipler (1921) kitabında ortaya koydu. Hans Eysenck daha sonra dışa dönüklüğü sürekli bir boyut olarak ölçtü; günümüz kişilik araştırmaları da onu böyle ele alır.
Sonucum neden denemeden denemeye değişiyor?
Ruh hâlin, yakın zamanda yaşadığın yoğun ya da yalnız bir hafta ve ifadeleri nasıl okuduğun öz bildirim cevaplarını etkiler. 40 ya da 60 sınırına yakın puanlar kolayca komşu aralığa geçebilir.