Bu test neyi ölçüyor?
Bu test sana kendi kulakların hakkında hızlı bir fikir verir: her kulağın, belli bir frekanstaki tonu ne kadar kısıkken hâlâ fark ediyor? Hâlâ duyduğun bu en düşük seviyeye eşik denir. Klinikler de eşiği temelde aynı yolla, oktav aralıklı saf tonlarla ve ISO 8253-1 standardındaki yönteme göre ölçer.
Kulaklık ve sessiz bir oda gerekiyor. Tonlar her seferinde tek kulağa gider; hoparlörle bu mümkün değil. Yalnızca kulaklarının ne kadar tiz sesleri duyabildiğini merak ediyorsan kulak yaşı testi daha kısa sürer. Kısık tonları duyuyor ama kalabalık ortamlarda konuşmaları zor takip ediyorsan gürültüde konuşmayı anlama testi tam bunu yoklar.
Test nasıl yapılır?
- Rahat bir ses seviyesi ayarla. İki kulağında kısık bir bip sesi tekrar eder. Cihazının sesini, bip kısık ama net duyulacak şekilde ayarla ve Ses ayarlandı düğmesine bas. Bundan sonra sese dokunma; sonraki bütün seviyeler bu ayara göre ölçülür.
- Tonlar, önce bir kulak sonra diğeri. Önce sol kulak, sonra sağ kulak test edilir. Her kulak şu sırayla yedi ton duyar: 1.000, 2.000, 4.000, 8.000, 500 ve 250 Hz, ardından tekrar 1.000 Hz. Toplam 14 ton eder.
- Duyduğun anda bas. Kısa ve rastgele bir beklemeden sonra kesik bir ton −90 dB'de, yani duyulamayacak kadar kısık başlar. Her yarım saniyede bir sonraki bip 3 dB daha yüksek çalar ve −15 dB'ye kadar çıkar. Bip seslerini fark ettiğin anda Duyuyorum düğmesine (ya da Space / Enter tuşuna) bas. Ton başlamadan basarsan test yalnızca beklemeni ister.
Testin tamamı yaklaşık dört dakika sürer. Tonlar tarayıcında üretilir; hiçbir şey kaydedilmez ya da bir yere gönderilmez.
Sonucunu nasıl okursun?
Sonuç kartında üç değer var:
- Duyulan ton: 12 test tonundan kaçına yanıt verdiğin (1 kHz tekrarı buraya sayılmaz).
- En büyük sağ/sol farkı: Herhangi bir frekansta iki kulağın arasındaki en büyük fark.
- 1 kHz tekrarı: Her kulakta 1.000 Hz'e verdiğin iki yanıtın birbirinden ne kadar uzak olduğu. Denemenin ne kadar tutarlı olduğunu gösterir.
Bir ton −15 dB'ye ulaştığı hâlde yanıt gelmezse ya da kulakların herhangi bir frekansta 20 dB veya daha fazla ayrışırsa kart sarıya döner. 1 kHz'deki iki yanıtın arasında 10 dB ya da daha fazla fark varsa kart, sonucun gürültülü olduğunu ayrıca not eder.
Kartın altındaki İşitme profilin grafiği iki kulağı ayrı çizer: sol kulak için çarpılar ve kesikli çizgi, sağ kulak için halkalar ve düz çizgi. Grafikte yukarıda olmak, daha kısık bir tonu duyduğun anlamına gelir. Asıl bakman gereken eğrinin şekli: tiz frekanslarda aşağı inen bir eğri ya da bir kulağın diğerinden belirgin biçimde aşağıda durması, tek bir sayıdan daha çok şey anlatır.
Seviyeler cihazının en yüksek çıkışının altındaki dB cinsindendir; klinik odyogramdaki kalibre birim olan dB HL (işitme seviyesi) değildir. Bu yüzden test bir puan ya da kişisel rekor kaydetmez: aynı kulaklar farklı kulaklıkta veya farklı ses seviyesinde farklı sayılar verir. Kulaklarını birbiriyle kıyasla; iki denemeyi yalnızca aynı kulaklık ve aynı ses seviyesiyle karşılaştır.
Sonucunu neler etkiler?
- Ortam gürültüsü. Buzdolabı, trafik ya da vantilatör en kısık tonları, özellikle kalın olanları örter.
- Kulaklık. Kulağa tam oturmayan kulak içi kulaklıklar kalın sesleri dışarı sızdırır; bazı modeller 8 kHz'de zayıftır. Sol ve sağ kulaklığın yerini değiştirip testi tekrarlamak, farkın kulaklıktan mı kulağından mı geldiğini gösterir.
- Dikkat ve yorgunluk. Eşik, çok hafif bir şeyi fark etmekle ilgilidir. Dinlenmişken yapılan ikinci deneme çoğu zaman daha tutarlıdır. Bu test süre tutmaz; bir sese ne kadar hızlı tepki verdiğini sesli refleks testi ölçer.
- Yakın zamandaki gürültü. Bir konserden ya da gürültülü bir yolculuktan sonra kulaklar saatlerce geçici olarak daha az hassas olabilir.
Sade dille işitme kaybı türleri
İşitme sorunları genellikle üç gruba ayrılır. İletim tipi kayıpta ses, örneğin kulak kiri ya da orta kulakta sıvı yüzünden dış veya orta kulaktan geçmekte zorlanır. Sensörinöral kayıpta iç kulak ya da işitme siniri etkilenir; yaşa ve gürültüye bağlı tipik tablo budur. Mikst kayıp ikisinin birleşimidir. Gürültü hasarı çoğu zaman önce 3–6 kHz civarında bir çukur olarak görünür; gürültülü ortamlarda vakit geçiriyorsan grafiğindeki 4 kHz noktasına bir göz at. Online bir test bu türleri birbirinden ayıramaz; bunu bir klinik yapar.
İşitme kaybı ne kadar yaygın?
Dünya Sağlık Örgütünün Dünya İşitme Raporu'na (WHO World Report on Hearing, 2021) göre dünyada 1,5 milyardan fazla insan bir düzeyde işitme kaybıyla yaşıyor ve bunların yaklaşık 430 milyonunda engelleyici düzeyde kayıp var. DSÖ, 2050'ye kadar yaklaşık 2,5 milyar kişide bir düzeyde işitme kaybı olacağını ve yaklaşık 700 milyon kişinin işitme bakımına ihtiyaç duyacağını öngörüyor. DSÖ sınıflamasında normal işitme, 20 dB HL'nin altındaki eşikler demek.
Gürültüye bağlı kaybın büyük kısmı önlenebilir. Güvenli dinleme cihazları için DSÖ–ITU H.870 standardı (ITU 2018, DSÖ yayını 2019), yetişkinler için haftada en fazla 40 saat 80 dB(A) seviyesini referans alır; daha yüksek sesle dinlemek bu haftalık payı daha hızlı tüketir.
Ne zaman odyoloğa ya da KBB hekimine gitmelisin?
Bu test merak amaçlı bir taramadır, işitme değerlendirmesinin yerini tutmaz. İkinci denemede de duymadığın tonlar kalıyorsa, bir kulağın başka kulaklıkla da belirgin biçimde zayıfsa ya da insanlardan sık sık söylediklerini tekrar etmelerini istiyorsan düzgün bir işitme testi için randevu al. Bir ya da iki kulağında ani işitme kaybı, yeni başlayan tek taraflı çınlama ya da baş dönmesi fark edersen aynı gün doktora git: ani işitme kaybı acil kabul edilir ve erken tedavi önemlidir. Sürekli bir çınlamayla yaşıyorsan kulak çınlaması testi onun frekansını tarif etmene yardım edebilir, ama muayenenin yerini tutmaz.
Buna benzer başka kontroller işitme testleri sayfasında.
Kaynaklar
- ISO 8253-1:2010. Acoustics — Audiometric test methods — Part 1: Pure-tone air and bone conduction audiometry. International Organization for Standardization.
- World Health Organization. (2021). World report on hearing. WHO.
- ITU-T. (2018). Recommendation H.870: Guidelines for safe listening devices/systems. International Telecommunication Union.
- World Health Organization & International Telecommunication Union. (2019). Safe listening devices and systems: A WHO-ITU standard. WHO.
Sık sorulan sorular
Online işitme testi doğru sonuç verir mi?
İki kulağını birbiriyle karşılaştırmak ve hangi frekansları daha zor duyduğunu görmek için yeterince işe yarar, ama klinik bir değer vermez. Kulaklığın ve ses seviyen kalibre değildir; bu yüzden seviyeler cihazına göredir, odyologdan aldığın odyogramdaki gibi dB HL değildir.
Sonuçta neden eksi dB değerleri görüyorum?
Seviyeler, cihazının çalabildiği en yüksek sesin kaç dB altında olduğuna göre ölçülür. −80 dB'lik bir eşik, senin ses ayarında cihazın en yüksek seviyesinden 80 dB daha kısık bir tonu duyduğun anlamına gelir. Değer ne kadar eksiyse o kadar kısık bir tonu duymuşsundur.
İşitme testi sonucum neden puan olarak kaydedilmiyor?
Çünkü sayılar kulaklığına ve ses ayarına bağlı. Kişisel rekor, kulağının değil düzeneğinin değiştiğini gösterirdi. Denemelerini aynı kulaklık ve aynı ses seviyesiyle kendin karşılaştır.
Sağ ve sol kulağım arasında büyük fark çıkması ne anlama gelir?
Önce kulaklığı ters takıp testi tekrarla. Fark diğer kulağa geçerse sebep kulaklıktır. Aynı kulakta 20 dB veya daha fazla fark kalıyorsa işitmeni bir odyolog ya da KBB hekimine kontrol ettir; aniden başladıysa beklemeden.
Bu işitme testi hangi frekansları ölçüyor?
Her kulakta 250, 500, 1.000, 2.000, 4.000 ve 8.000 Hz; yani saf ton işitme testinin standart oktav frekansları. Yanıtlarının ne kadar tutarlı olduğunu görmek için 1.000 Hz tonu her kulakta iki kez çalınır.
Testi kulaklık olmadan yapabilir miyim?
Sağlıklı bir şekilde yapamazsın. Tonlar her seferinde tek kulağa gönderilir; hoparlör ise sesi iki kulağa birden ulaştırır ve oda gürültüsü ekler. Kablolu ya da kablosuz, herhangi bir kulaklık hoparlörden iyidir.
Ne zaman profesyonel bir işitme testi yaptırmalıyım?
İkinci denemede de bazı tonları duymuyorsan, bir kulağın başka kulaklıkla da zayıf kalıyorsa ya da sohbetleri takip etmekte zorlanıyorsan. Ani işitme kaybı, tek kulakta yeni başlayan çınlama ya da baş dönmesi aynı gün doktora gitmeyi gerektirir.