Kulak çınlaması eşleştirme nasıl yapılır?
Tinnitus, dışarıda bir kaynağı olmadan duyduğun sestir: çınlama, ıslık, cızırtı ya da vızıltı. Bu araçla kendi sesine benzeyen bir ses oluşturup frekansını okuyabilirsin. İşitmeni ölçmez; bunu işitme testi yapar. Kulaklık en iyi sonucu verir; çünkü sesi çınlamanın geldiği kulağa verebilirsin.
- Çınlama eşleştirmeyi başlat düğmesine bas. Yumuşak bir ses, düşük seviyede (ses ölçeğinde −60 dB) yavaşça açılır.
- Frekans kaydırıcısını oynat. Kaydırıcı logaritmiktir ve 250 Hz'den 16 kHz'e uzanır; her oktav aynı genişlikte yer kaplar ve çınlamanın çoğunlukla bulunduğu tiz bölgeye kolayca ulaşırsın.
- − ve + ile ince ayar yap. Her basış perdeyi oktavın 1/24'ü, yani yarım tonun yarısı (50 sent) kadar kaydırır.
- ½× ve 2× ile oktavı kontrol et. Bu düğmeler bir oktav aşağı ya da yukarı atlar. Hangisi daha yakın geliyorsa onda kal.
- Ses türünü seç: saf ton (ıslık gibi) ya da dar bant gürültü (cızırtı gibi, yaklaşık üçte bir oktav genişliğinde). Kulağı seç: iki kulak, sol ya da sağ.
- Ses olabildiğince yakın olduğunda Bu eşleşmeyi kaydet düğmesine bas.
Çal ve Duraklat sesi başlatır ve durdurur. Ses seviyesini yalnızca karşılaştırabileceğin kadar, kabaca çınlaman kadar aç. Ses kaydırıcısı, cihazının en yüksek çıkışına göre −80 ile −15 dB arasında çalışır.
Oktav kontrolü neden önemli?
Kapatamadığın bir sesi eşleştirmek sanıldığından zordur. Perde eşleşmeleri çoğu zaman seanstan seansa kayar ve tam bir oktav arayla duyulan tonlar kolayca karıştırılır; çünkü aralarında bir oktav olan tiz sesler birbirine benzer. ½× ve 2× düğmeleri bu yüzden var: kaydetmeden önce eşleşmeni bir üst ve bir alt komşusuyla karşılaştır.
Aynı nedenle tek bir eşleşme yalnızca o anın fotoğrafıdır. Farklı günlerde birkaç eşleşme kaydet. Araç son 10 eşleşmeni bu tarayıcıda saklar ve sonuç kartında aralarındaki aralığı gösterir; böylece eşleşmelerinin tek bir perdede mi toplandığını yoksa gezindiğini mi görürsün. Kayıtlı eşleşmeleri sil hepsini kaldırır.
Sonucunu nasıl okursun?
Sonuç kartı "Eşleştirdiğin frekans ≈ …" başlığını, ses türünü, kulağı ve ses ayarını gösterir. Bir puan ya da "iyi" veya "kötü" sonuç yoktur.
Bu sayı bir odyolog ya da KBB hekimiyle konuşurken işine yarayabilir; birçok kişi de sese bir ad koyabilmeyi rahatlatıcı bulur. Ama çınlamanın nedenini göstermez. Ses ayarı da klinik bir ses yüksekliği (gürlük) ölçümü değildir; çünkü kulaklık ve cihaz sesi kalibre değildir.
Kulak çınlaması ne kadar yaygın?
Çok yaygın. Dünyanın dört bir yanından çalışmaları birleştiren 2022 tarihli bir meta-analiz, yetişkinlerin yaklaşık %14,4'ünde bir tür tinnitus, yaklaşık %2,3'ünde ise şiddetli tinnitus olduğunu tahmin etti. Yaş ilerledikçe sıklaşıyor: 18–44 yaşta %9,7, 45–64 yaşta %13,7, 65 yaş ve üstünde %23,6 (Jarach ve ark., 2022).
Kulak çınlaması sık sık işitme kaybıyla birlikte görülür, ama her zaman değil. Gürültüye maruz kalmak, kulak kiri, kulak enfeksiyonları, bazı ilaçlar ve stres, hekimlerin baktığı etkenler arasındadır. Değerlendirmenin bir parçası genellikle işitme testidir; bu sitedeki işitme testi ilk öz kontrol olabilir. Kulaklarının hâlâ ne kadar tiz sesleri duyduğunu merak ediyorsan kulak yaşı testi duyabildiğin en ince tonu bulur; çınlamanın çoğu da o tiz bölgededir.
Çentikli ses (notch) ve diğer yöntemler ne olacak?
"Notch terapisi" ya da "kişiye özel çentikli müzik" denen bir yöntem hakkında okuyabilirsin: çınlama frekansının çevresindeki bandın filtrelendiği müzik. Küçük ve erken bir çalışma, bir yıllık dinlemeden sonra çınlama şiddetinin azaldığını bildirdi (Okamoto ve ark., 2010); ancak sonraki kanıtlar sınırlı ve tutarsız kaldı ve klinik kılavuzlarda yerleşik bir tedavi olarak geçmiyor. Bu sayfa hiçbir tedavi sunmaz; frekansı eşleştirmek çınlamayı tedavi etmez.
Klinik kılavuzlar değerlendirmeye, bilgilendirmeye ve desteğe odaklanır. Amerikan kılavuzu danışmanlığı, işitme kaybı olanlara işitme cihazını ve bilişsel davranışçı terapiyi önerir; süregelen, rahatsız edici tinnitusta ilaç ya da takviyelerin rutin kullanımını ise önermez (Tunkel ve ark., 2014). İngiltere'nin NICE kılavuzu (NG155, 2020) değerlendirme ve sevk, psikolojik destek, ses terapisi ve ses güçlendirme seçeneklerini ele alır.
Ne zaman doktora gitmelisin?
Çınlaman şu durumlardan birindeyse vakit kaybetmeden doktora git:
- aniden başladıysa,
- yalnızca tek kulaktaysa,
- kalp atışınla aynı ritimde zonkluyorsa (pulsatil tinnitus),
- ani işitme kaybı, baş dönmesi ya da yüzde güçsüzlükle birlikte geliyorsa.
Ani işitme kaybı aynı gün tıbbi yardım gerektirir. Süregelen, seni sıkan ya da uykunu bozan bir çınlama için bir odyolog ya da KBB hekimi değerlendirme yapıp seçenekleri anlatabilir.
Bu araç merak ve kayıt tutma amaçlı bir öz değerlendirmedir, tıbbi tanı değildir. Ses tarayıcında üretilir; hiçbir şey kaydedilmez veya yüklenmez. Bir ses çınlamanı artırıyorsa dur.
Kulakların için diğer testler işitme testleri sayfasında.
Kaynaklar
- Jarach CM, Lugo A, Scala M, ve ark. (2022). "Global prevalence and incidence of tinnitus: a systematic review and meta-analysis." JAMA Neurology 79(9):888–900.
- Henry JA, Meikle MB (2000). "Psychoacoustic measures of tinnitus." Journal of the American Academy of Audiology 11(3):138–155.
- Okamoto H, Stracke H, Stoll W, Pantev C (2010). "Listening to tailor-made notched music reduces tinnitus loudness and tinnitus-related auditory cortex activity." PNAS 107(3):1207–1210.
- Tunkel DE, ve ark. (2014). "Clinical Practice Guideline: Tinnitus." Otolaryngology–Head and Neck Surgery 151(2 Suppl):S1–S40.
- NICE (2020). Tinnitus: assessment and management (NICE kılavuzu NG155).
Sık sorulan sorular
Kulak çınlamamın frekansını nasıl bulurum?
Bir ses çal, frekans kaydırıcısını sesin çınlamana benzediği yere getir, ince ayar yap, sonra eşleşmeyi bir oktav aşağı ve yukarıyla karşılaştırıp en yakın olanda kal. Bu araç 250 Hz ile 16 kHz arasını saf ton ya da dar bant gürültüyle kapsar ve eşleşmelerini bu tarayıcıda saklar.
Ton mu seçmeliyim, gürültü mü?
Çınlamana hangisi daha çok benziyorsa onu. Saf ton ıslık ya da çınlamaya, yaklaşık üçte bir oktav genişliğindeki dar bant gürültü ise cızırtı ya da hışırtıya benzer. Ses çalarken ikisi arasında geçiş yapabilirsin.
Eşleşmelerim neden her seferinde farklı çıkıyor?
Bu normal. Tinnitus perde eşleşmeleri seanstan seansa değişir ve aralarında bir oktav olan tonlar kolayca karıştırılır. Tek bir sayıya güvenmek yerine farklı günlerde birkaç eşleşme kaydet ve sonuç kartındaki aralığa bak.
Frekansı bulmak kulak çınlamasını geçirir mi?
Hayır. Frekansı eşleştirmek sesi tarif eder, bir tedavi değildir. Çentikli müzik gibi yöntemler araştırıldı, ama kanıtlar sınırlı ve tutarsız; klinik kılavuzlar bunu yerleşik bir tedavi olarak saymıyor.
Bu sesi dinlemek güvenli mi?
Kısık tut. Ses, ses ölçeğinde −60 dB'den başlar ve yavaşça açılır; kabaca çınlaman kadar yüksek olması yeterli. Daha yüksek ses eşleşmeyi daha doğru yapmaz. Bir ses çınlamanı artırıyorsa dur.
Kulak çınlaması için ne zaman doktora gitmeliyim?
Çınlama aniden başladıysa, yalnızca tek kulaktaysa, kalp atışınla birlikte zonkluyorsa ya da ani işitme kaybı, baş dönmesi veya yüzde güçsüzlükle geliyorsa vakit kaybetmeden git. Ani işitme kaybı aynı gün tıbbi yardım gerektirir. Uzun süren ya da seni sıkan çınlama için bir odyolog ya da KBB hekimine başvur.
Kaydettiğim eşleşmeler nerede saklanıyor?
Yalnızca bu tarayıcıda. Son 10 eşleşme cihazında tutulur ve hiçbir yere yüklenmez. Site verilerini temizlemek ya da Kayıtlı eşleşmeleri sil düğmesine basmak onları kaldırır.