Ses aralığı testi nasıl yapılır?
Bir mikrofon ve yaklaşık bir dakika yeterli. Bu test sesinin ne kadar pese inip ne kadar tize çıktığını ölçer; iki nota arasındaki küçük farkları duymak ayrı bir beceridir ve onu müzik kulağı testi ölçer. Ses aralığı testini başlat düğmesine bas ve tarayıcı sorduğunda mikrofona izin ver.
- En pes nota. Konuşma sesinle rahat bir "aaa" ile başla ve yavaşça aşağı in. Ekranda söylediğin nota (örneğin A2) ve frekansı hertz cinsinden görünür. Hırıldamadan daha aşağı inemediğin yerde En pes notam bu düğmesine bas.
- En tiz nota. Rahat bir notadan "iii" ya da "uuu" ile yukarı kay. Falset de sayılır. Canın yanmadan ya da sesin çatlamadan dur ve En tiz notam bu düğmesine bas.
Bir adım bozulduysa (öksürdün, kapı çarptı, tutamadığın bir nota sayıldı) Bu adımı baştan al ile yalnızca o adımı sıfırlayabilirsin.
Bir nota ancak sabit tutulursa sayılır. Test sesini saniyede yaklaşık 30 kez çözümler; art arda en az 6 ölçüm birbirinden en fazla yarım ton saparsa, yani kabaca 0,2 saniye boyunca, nota kabul edilir. Anlık bir cırlama ya da bir yere oturmayan kayma aralığını değiştirmez.
Sesinin perdesi nasıl ölçülüyor?
Mikrofon sinyali, konuşma ve şarkıda temel frekansı bulmak için geliştirilmiş, iyi sınanmış YIN algoritmasıyla çözümlenir (de Cheveigné ve Kawahara, 2002). Algoritma ses dalgasındaki tekrar eden periyodu arar ve onu 60 ile 1.400 Hz arasında bir frekansa çevirir; bu aralık neredeyse her yetişkin sesinin şarkı aralığını kapsar.
Tarayıcılar mikrofon sesini görüntülü görüşmeler için gürültü bastırma, yankı engelleme ve otomatik kazançla temizler. Bu özellikler perdeyi bükebilir ya da gizleyebilir; bu yüzden test ham sinyali ister. Ses, bellekte kare kare çözümlenir ve hemen atılır. Hiçbir şey kaydedilmez, saklanmaz veya yüklenmez.
Notalar uluslararası adlandırmayla gösterilir: C4 piyanodaki orta Do, A4 ise 440 Hz'lik akort La'sıdır. Türkçe sayfada notanın yanında Do, Re, Mi gibi solfej adı da yazar. Notanın altındaki çubuk C2'den C6'ya uzanır ve sen söyledikçe aralığını boyar.
Sonucunu nasıl okursun?
Sonucun, en pes ve en tiz sabit notan arasındaki mesafedir; tek ondalıklı oktav olarak gösterilir (12 yarım ton = 1 oktav). Örneğin A2'den A4'e 2,0 oktavdır. Sonuç kartı en geniş aralığını bu tarayıcıda saklar; çalıştıkça nasıl değiştiğini izleyebilirsin.
Kart ayrıca bu aralığa en yakın geleneksel ses tipini gösterir. Test notalarını şu yaklaşık koro aralıklarıyla karşılaştırır:
| Ses tipi | Tipik aralık |
|---|---|
| Bas | E2–E4 |
| Bariton | A2–A4 |
| Tenor | C3–C5 |
| Alto | F3–F5 |
| Mezzosoprano | A3–A5 |
| Soprano | C4–C6 |
Bu aralıklar birer gelenektir; kitaplar ve koro şefleri sınırları bir iki basamak farklı koyar. Eşleştirmede en pes nota, en tiz notanın iki katı ağırlık taşır; çünkü eğitimsiz seste üst uç, alt uç değişmeden çok önce kısa kalır.
Ses tipini bir etiket değil, ipucu olarak gör. Ses eğitmenleri sesi tınısına, sesin kolay ve güçlü olduğu bölgeye (tesitür) ve register geçişlerinin yerine göre sınıflar. Aynı aralığa sahip iki kişi farklı ses tipinde olabilir.
Adil bir sonuç için
- Önce ısın. Birkaç dakika mırıldan, dudak titreştir, yumuşak kaymalar yap. Soğuk ses iki uçta da nota kaybeder.
- Söz değil, tek bir sesli harf söyle. Ünsüzler ve kelimeler perdeyi böler.
- Sessiz bir oda seç ve mikrofonu en fazla bir kol boyu uzakta tut. Arkada çalan müzik ya da televizyon perde diye algılanabilir.
- Atlama, kay. Yavaş kaymalar algılayıcıya oturma fırsatı verir.
- Her kaymaya taze bir nefesle başla. Nefesin biterken titreyen notalar sayılmaz. Nefes kontrolü ayrı bir beceridir; nefes tutma testi onun basit bir yanını otururken ölçer.
- Zorlama. Aralık testi bir yarış değil. Ancak iterek, sıkarak ya da bağırarak çıkan notalar kullanışlı aralığına dâhil değildir; onları zorlamak sesine zarar verebilir.
Aralığın günün saatine, yorgunluğa, soğuk algınlığına ve çalışmaya göre de değişir. Sabah sesinde üst notalar çoğu zaman eksiktir.
Online testin sınırları
Telefon ve dizüstü mikrofonları stüdyo ekipmanı değildir. Kısık bir sesle söylenen çok pes notalar algılanamayacak kadar zayıf kalabilir, gürültülü bir oda da algılayıcıyı şaşırtabilir. Ekranda "Net bir perde yok" yazıyorsa tek bir sesli harfi daha yüksek ve sabit söyle ya da mikrofona yaklaş.
Bu test merak ve pratik amaçlı bir öz değerlendirmedir, ses muayenesi değildir. Ne kadar iyi duyduğun hakkında da bir şey söylemez; onun için işitme testi var. Birkaç haftadan uzun süren ses kısıklığın, konuşurken ya da şarkı söylerken ağrın varsa veya sesin aniden değiştiyse bir KBB hekimine ya da ses uzmanına git.
Mikrofon çalışmazsa
Tarayıcı mikrofonu engellerse test üç adımlı bir kart gösterir: adres çubuğundaki kilit ya da mikrofon simgesine tıkla, Mikrofon ayarını İzin ver yap, sonra sayfayı yenile. Mikrofon bulunamazsa ya da görüntülü görüşme gibi başka bir uygulama onu kullanıyorsa o uygulamayı kapat veya kulaklığı çıkarıp yeniden tak, sonra tekrar dene. Test yalnızca güvenli (https) bir sayfada çalışır.
Kulakların ve sesinle ilgili diğer testler işitme testleri sayfasında.
Kaynak
- de Cheveigné A, Kawahara H (2002). "YIN, a fundamental frequency estimator for speech and music." Journal of the Acoustical Society of America 111(4):1917–1930.
Sık sorulan sorular
Ses aralığımı nasıl öğrenirim?
Rahatça çıkabildiğin en pes notayı, sonra en tiz notayı söyle ve aradaki mesafeyi ölç. Bu test bunu mikrofonla yapar: söylediğin notayı anlık gösterir, sabit tuttuğun en pes ve en tiz notayı saklar ve aralığı oktav olarak verir.
Sesim kaydediliyor mu?
Hayır. Mikrofon sinyali tarayıcında kare kare çözümlenir ve hemen atılır. Hiçbir şey kaydedilmez veya yüklenmez. Bu tarayıcıda yalnızca oktav cinsinden en geniş aralığın saklanır.
İyi bir ses aralığı kaç oktavdır?
Tek bir doğru sayı yok. Burada kullanılan geleneksel koro ses tiplerinin her biri yaklaşık iki oktav kapsar, örneğin bariton A2–A4. Şarkı için asıl önemli olan elindeki notaları ne kadar rahat ve iyi kullandığındır; aralık çoğu zaman çalıştıkça genişler.
Ses tipim nasıl belirleniyor?
Test en pes ve en tiz notanı geleneksel aralıklarla karşılaştırır: bas E2–E4, bariton A2–A4, tenor C3–C5, alto F3–F5, mezzosoprano A3–A5, soprano C4–C6. En yakın olanı seçer ve pes notaya iki kat ağırlık verir. Ses eğitmenleri tınıya ve sesinin rahat ettiği bölgeye de bakar; bu yüzden sonuç yalnızca kaba bir ipucudur.
Falset de sayılıyor mu?
Evet. Yaklaşık 0,2 saniye sabit tuttuğun her nota sayılır, falset ya da kafa sesi de dâhil. Canın yanmadan dur; zorlanarak çıkan notalar kullanışlı aralığına dâhil değildir.
Test en pes notalarımı neden algılamıyor?
Kısık söylenen çok pes notalar telefon ya da dizüstü mikrofonu için fazla zayıf kalabilir, ortam gürültüsü de onları örtebilir. Tek bir sesli harfi daha yüksek söyle, mikrofona yaklaş ve sessiz bir odada dene.
C4, A4 ne demek?
Bunlar uluslararası nota adlarıdır. Harf notayı, sayı oktavı gösterir. C4 piyanodaki orta Do, A4 ise 440 Hz'lik akort La'sıdır. Türkçe sayfada notanın yanında Do, Re, Mi gibi solfej adları da görünür.